Het rommelt in China’s achtertuin

10-11-2004
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Het is al enkele weken onrustig in het Chinese binnenland. Een aantal provincies wordt geregeld getroffen door stakingen. In de stad Wanzhou in de provincie Chongqing leidde een opstootje tussen een ambtenaar en een marktkoopman in oktober uiteindelijk tot rellen waarbij duizenden Chinezen hun onvrede botvierden op overheidsgebouwen en politiewagens.

farm SichuanIn de laatste week van oktober kwamen in de provincie Sichuan duizenden boeren in verzet tegen de plaatselijke autoriteiten wegens de bouw van een dam ten behoeve van een waterkrachtcentrale. Honderdduizenden omwonenden moeten verhuizen omdat hun land onder water komt te staan.
De woedende menigte had het vooral op ambtenaren gemunt. De boeren vinden dat ze onvoldoende worden gecompenseerd voor hun verhuizing. Bij de rellen zou een man om het leven zijn gekomen.


Landbouwgereedschap
Diezelfde week sloeg de vlam in de pan in de provincie Henan. Han en Hui Chinezen raakten met elkaar slaags in het dorp Nanren, nadat een Hui taxichauffeur een Han meisje had overreden. Toen familie en dorpsgenoten van het meisje verhaal gingen halen bij de naburige Hui gemeenschap in Nanwei, braken gevechten uit. De groepen gingen elkaar met landbouwgereedschap te lijf. Enkele duizenden Han en Hui uit de omgeving zouden zich in de gevechten hebben gemengd.

De paramilitaire politie moest eraan te pas komen om het conflict uiteindelijk na vier dagen onder controle te krijgen. De noodtoestand werd afgekondigd en regio Zhongmou hermetisch afgesloten. In haar officiële bulletin maakt Xinhua, het Chinese staatspersbureau, melding van zeven doden en 42 gewonden. Volgens the New York Times zou een intern rapport, dat is bestemd voor hoge autoriteiten in Beijing, uitgaan van een dodenaantal van 148 onder wie 18 politiemensen.

De precieze gang van zaken in Henan blijft onduidelijk. De Chinese media berichten er niet over.  Buitenlandse journalisten komen het gebied niet in. Volgens de autoriteiten in Beijing waren de rellen 'een geïsoleerd gevecht met wapens tussen dorpelingen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken haastte zich te benadrukken dat van een etnisch conflict geen sprake was.


Best geassimileerd
Ten dele hebben ze daarin gelijk. Conflicten tussen Han en de islamitische Hui deden zich tot dan toe slechts sporadisch voor. Han Chinezen vormen met 92 procent veruit de grootste bevolkingsgroep van de 1,3 miljard Chinezen. De overige 55 in 1949 door de regering erkende nationaliteiten bewonen ongeveer 60 procent van de oppervlakte van het land, voornamelijk in het midden en westen.
hui1De Hui zijn na de Zhuang de tweede grootste minderheid met zo'n 8,5 miljoen mensen. De Hui zijn afstammelingen van Perzische en Arabische handelaars die in de 13e eeuw naar China toekwamen.  Ze mengden zich met andere uit Centraal-Azië verdreven moslims en dat geheel werd de Huihui genoemd. Dit volk van boeren en handelaars nam zowel gewoonten van de Uyguren (Turkse moslims), de Mongolen als de Han over.

De Hui onderscheiden zich in uiterlijk nauwelijks van de Han. Ook hun kleding is niet erg verschillend, op de hoofddoeken voor de (ongehuwde) vrouwen na. Vele Hui dragen wel een baardje. Anders dan vrijwel alle andere minderheden spreken en schrijven de Hui ook nog eens de Chinese (Han)taal. Ze worden dan ook de best geassimileerde bevolkingsgroep van China genoemd.

Onstuimige groei
De oorzaken van de maatschappelijke onrust - volgens een partijbulletin gingen in 2004 al 15 procent meer mensen uit protest de straat op dan in 2003 - moeten eerder gezocht worden in de gevolgen van China's onstuimige economische groei.

Die openbaart zich vrijwel uitsluitend langs de uitgestrekte oostkust. Daar wordt zeven dagen gebouwd, varen hoog opgestapelde containerschepen af en aan en hebben moderne auto's de brede boulevards veroverd. En daar flaneren de Han Chinezen. Drie uur rijden in westelijke richting verwijderd van de rijkste stad, Sjanghai, beheersen uitgestrekte velden en kleine lemen huisjes met ramen van landbouwplastic het beeld. Daar kunnen mensen zich met het verbouwen van voedsel nauwelijks in leven houden. De strijd om de schaarse middelen is een survival of the fittest geworden.

Dat overlevingsgevecht is vorig jaar vastgelegd in een zwaarlijvig rapport van een schrijversechtpaar, zelf van boerenafkomst, dat op het bureau van de partijbazen in Beijing belandde. Daarin werd onder meer duidelijk dat boerengezinnen tot armoede vervielen omdat ze steeds meer belasting moesten gaan betalen, meer nog dan de rijke stedelingen. Verantwoordelijk daarvoor waren lokale partijbaasjes die vooral zichzelf verrijkten. Deze parasiterende bureaucraten worden steeds vaker mikpunt van de onvrede en wanhoop van plattelanders, zo blijkt uit de rellen van de afgelopen maand.

Arbeidsmigrantenleger
Maar Beijing heeft haar handen al vol aan een arbeidsmigrantenleger van 200 miljoen Chinezen die zich in de steden langs de oostkust ophopen, op zoek naar een beter leven. De partijbureaucraten op het platteland hebben daarom vrij spel en de 'primitieve stammen', zoals Beijing haar minderheden graag presenteert, verdwijnen uit de aandacht.

Daarmee zaagt het communistische regime aan de wortels van haar minderhedenpolitiek. Decennialang doet China er alles aan het beeld in stand te houden dat alle nationaliteiten in goede harmonie leven en dat er geen interne spanningen zijn zoals in de voormalige Sovjet-Unie. Officieel zijn alle nationaliteiten gelijk en bestaat er vrijheid van geloof. Gebieden hebben niet het recht om zich af te scheiden. De Chinese regering heeft diverse volken zoals de Zhuang, de Mongolen, de Uyguren en ook de Hui regionale autonomie gegund.
uyghur%20family[Uyguren]

Dat klinkt alleen mooier dan het is. De minderheden worden gepaaid met lagere belastingen en gratis onderwijs en het recht op meer dan één kind. Maar middelen om de eigen cultuur te ontwikkelen, krijgen ze niet. De nationale talen sterven uit, alleen met Chinees kom je verder. Minderheden, zoals de Uyguren en Tibetanen, die hun eigen culturele identiteit in de ogen van Beijing te sterk benadrukken, worden -zelfs met geweld- onderdrukt.

Intimiderend
Sinds de regering het platteland uit het oog heeft verloren, zijn de geringe economische voordelen voor de minderheden niet langer gegarandeerd. En hun kansen op economische verbetering zijn al gering. Alle etnische minderheden wonen in delen van China, waar 90 procent van 's lands armste ingezetenen leeft en het hoogste percentage analfabetisme heerst. Zodat het leger arbeidsmigranten blijft groeien.
Het Han-Chinese succes ligt vaak ver buiten hun grenzen en heeft ook een intimiderend effect op minderheden. Een grap onder de bevolkingsgroep Yi luidt dat je maar beter dom kunt zijn en tot de grond veroordeeld dan met een diploma op zak met een Han te moeten concurreren om een baan.

'Han-Chinezen op hun beurt zien hun niet-Han lotgenoten vooral als barbaren en als bedreiging van de eenheid, stelt Peter Ferdinand, Oost-Azië-deskundige van de Britse Warwick Universiteit tegenover de BBC.
Volgens hem kunnen als gevolg van de economische en sociale veranderingen etnische verschillen in China vaker oorzaak van maatschappelijke onrust worden. Maar omdat de Han Chinezen met zovelen zijn, zullen de minderheden geen gevaar van betekenis worden. Ferdinand: 'Toenemend Chinees nationalisme van de Han zal niet snel leiden tot een genereuzer beleid ten aanzien van morrende minderheden.'

 

Reacties