Herfkens betrekt onderzoeksinstituten bij ontwikkeling vaccins

26-10-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: onzeWereld

Op 4 september opende minister Herfkens de discussie op de internetsite www.medicijnenvoorarmen.nl. Zij brak een lans voor het plan van de Amerikaanse econoom Jeffery Sachs. Deze pleit voor het instellen van een garantiefonds voor de farmaceutische industrie.

Dit, goed gevulde, garantiefonds is een worst voor de farmaceutische industrie. Als zij een vaccin tegen malaria ontwikkelen, zorgt Herfkens dat de mensen in ontwikkelingslanden dat ook kunnen kopen. Op dit moment ontwikkelt de industrie nauwelijks medicijnen en vaccins tegen tropische ziekten, omdat dit commercieel niet interessant zou zijn. De koopkrachtige vraag ontbreekt.

In een ware internetdiscussie reageerden zo’n zestig voor- en tegenstanders op dit voorstel. In de Koningszaal in Artis werd woensdag de balans opgemaakt.

Barend Mons, werkzaam bij NWO (Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) en met veel ervaring op het terrein van malariaonderzoek, toonde zich geen voorstander van het garantiefonds in zijn huidige vorm. ‘Het bedrijfsleven heeft helemaal geen expertise in malaria-onderzoek. Ga je die met een zak geld prikkelen om daar toch onderzoek naar te doen, dan is dat schieten in het donker. De meeste expertsie op dit terrein zit bij het publieke onderzoek, aan universiteiten.’

Minister Herfkens gaf volmondig toe dat zij onder invloed van het plan-Sachs wat al te eenzijdig naar de farmaceutische industrie had gekeken. ‘Een van de dingen die ik van de discussie van de afgelopen weken heb geleerd, is dat ook het publieke onderzoek, op bepaalde deelterreinen, een belangrijke bijdrage kan leveren. We moeten dus gaan kijken hoe we dat publieke en private onderzoek bij elkaar kunnen brengen.’

Jaap Kemkes, directeur van Wemos, een organisatie die zich bezighoudt met internationale gezondheidsvraagstukken, zag in het plan-Sach niet veel meer dan ‘een trucje’. ‘Dit initiatief heeft de discussie losgetrokken, en dat is goed. Maar op de vraag hoe we er voor kunnen zorgen dat er geneesmiddelen beschikbaar komen voor de armen, moet je dit plan geen centrale plaats geven.’

250 miljoen gulden voor vaccinatieprogramma’s
Volgens Kemkes moet er een heldere agenda gemaakt worden, met een duidelijke rol voor het publieke en bedrijfsonderzoek. ‘De overheid moet in dat onderzoek investeren en vooral zelf aan het stuur blijven zitten. Dat mis ik in het plan-Sachs. Daar staat de overheid slechts aan de kant met een zak geld.’

Bovendien, vond Kemkes, moet de overheid er vooral voor zorgen dat de patenten op eventuele nieuwe geneesmiddelen in publieke handen komen.

Grote vraag is natuurlijk waar dat geld voor onderzoek vandaan moet komen. Volgens NWO-er Mons heeft het ministerie voor Onderwijs en Wetenschappen op dit moment schandalig weinig geld over voor onderzoek ten behoeve van ontwikkelingslanden.

Hij maakte zich boos over een opmerking van minister Herfkens dat er veel te veel ontwikkelingsgeld besteed wordt bij Nederlandse onderzoeksinstituten en universiteiten. Mons: ‘De minister moet geen scheiding creëren tussen onderzoekers hier en daar. Ik werk al jarenlang samen met onderzoekers uit Afrika. Juist onderzoekers uit het Zuiden waarderen die samenwerking met westerse wetenschappers.’

Mons deed een concreet voorstel aan de minister: ‘Prikkel het ministerie van Onderwijs en Wetenschappen door te zeggen: voor iedere miljoen gulden die jullie hier besteden aan onderzoek ten behoeve van ontwikkelingslanden, tel ik een miljoen neer voor onderzoek door mensen uit het Zuiden. Zeg me nu vanavond toe dat ik dit mag uitwerken met uw ambtenaren, dan zijn we ten minste een stap verder.’

Herfkens, royaal: ‘Okee, een idee uitwerken mag altijd.’

Tijdens de avond maakte minister Herfkens bekend dat zij 250 miljoen gulden beschikbaar stelt voor het Gavi (Global Alliance for Vaccines and Immunization). Dit is een nieuw, wereldwijd initiatief om vaccinatieprogramma’s in ontwikkelingslanden uit te breiden.

Opvallend is dat hierin publieke organisaties als de Wereldgezondheidsorganisaties, Unicef en de Wereldbank samenwerken met de farmaceutische industrie. Computermagnaat Bill Gates doneerde een fors bedrag ten behoeve van dit programma.

Jaap Kemkes van Wemos wilde bij dit soort publieke-private samenwerking wel dat de overheid scherpe voorwaarden stelt aan de bedrijven die mee doen. Criteria die het begrip verantwoord ondernemen echt concreet invullen.

Lees het er nog eens op na: discussie over medicijnen voor armen.

Reacties