OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Vandaag is het de Dag van de biseksualiteit, of Bi Visibility Day, een dag waarop wereldwijd maatschappelijke aandacht wordt gevraagd voor mensen met een biseksuele oriëntatie. Hoeveel mensen dat in Nederland precies zijn, is onbekend, maar volgens de meest recente gegevens van stichting Movisie identificeert rond de 3 procent van de mensen in Nederland zich als biseksueel. Ongeveer een half miljoen zelfbenoemde biseksuele Nederlanders dus. De Dag van de biseksualiteit heeft een belangrijke symbolische waarde voor mensen – zoals ik – wiens seksuele identiteit vaak zo onzichtbaar blijft.

De bi-gemeenschap

Biseksuele mensen worden namelijk vaak als het een óf het ander gezien, afhankelijk van hun sociale situatie. Een biseksuele man in relatie met een man wordt gezien als homoseksueel, een biseksuele vrouw met een vriend als heteroseksueel, en nemen dan al snel meer een homo- of heteroseksuele ’levensstijl’ aan. Bovendien bestaan er veel stereotyperingen van biseksuele mensen: zoals dat ze vaak ontrouw, besluiteloos of alleen op seks uit zouden zijn. Biseksualiteit zou een experimentele fase zijn, of gewoon een stap vóór het uit de kast komen als homoseksueel.

Hoewel er enkele specifieke evenementen en organisaties bestaan voor biseksuelen in Nederland (zoals de Holland BiCon, of het Landelijk Netwerk Biseksualiteit), missen veel biseksuele mensen in het dagelijks leven dat gemeenschapsgevoel, wat weer kan leiden tot gevoelens van eenzaamheid. Moeten we meer een gemeenschap proberen te zijn? Of kunnen we gewoon ons leven leiden, individualistisch, en zien hoe het loopt?

sharon-mccutcheon-669254-unsplash

Ben ik wel gay genoeg?

Biseksuele vrouwen krijgen ook van lesbiennes nog regelmatig ‘bifobe’ uitspraken te horen.

Onlangs verscheen op OneWorld een interview over de groeiende mate waarop mensen zich identificeren als ‘queer’, om verscheidene persoonlijke reden, maar met name als radicale breuk met het principe van labelen. Je (seksuele) identiteit benoemen, zo wordt vaak gedacht, is eigenlijk alleen maar een manier om je voorkeuren behapbaar te maken voor een heteronormatieve samenleving. Dit debat wordt steeds vaker gevoerd, want het is inderdaad niet precies duidelijk welke waarde het eigenlijk heeft om je identiteit zo vastomlijnd te benoemen.

Het biseksuele label vermijden

Het idee van stoppen met labels spreekt me wel aan. Voor mij is dat namelijk een pijnlijk punt. Toen ik voor het eerst uit de kast kwam, vertelde ik mijn vrienden dat ik ‘niet-hetero’ was. Zo veel wist ik in ieder geval zeker. Toch wilde ik het woord ‘biseksueel’ niet gebruiken: ik vond het bijna een vies woord, ik wilde me absoluut niet met biseksualiteit associëren. Dat werd nog eens versterkt door dates met sommige lesbische vrouwen.

Biseksualiteit zag ik als iets voor oppervlakkige en aandachtsgeile mensen. Ik had nog nooit een positief biseksueel personage gezien op tv, en ook in het echte leven kende ik geen biseksuele rolmodellen. Het beeld dat ik had van biseksualiteit was een verknipte weergave van de werkelijkheid, ingegeven door heel sporadische stereotypes, zoals Brittany in de Amerikaanse televisieserie Glee, en bifobe YouTubers. In dat opzicht voelt mijzelf ‘queer’ noemen misschien hetzelfde als mezelf ‘niet-hetero’ noemen. Alles om het woord biseksualiteit te vermijden. Ik denk dat veel biseksuele mensen dat doen; dat is dan ook direct een van de redenen dat een sterke bi-community in Nederland ontbreekt.

Meer zichtbaarheid

Maar zichtbaarheid verandert. 2018 was wat dat betreft een heel goed jaar: in het voorjaar verscheen het promotieonderzoek van Jantine van Lisdonk, waarna haar conclusies over de specifieke worsteling van biseksuelen nationaal nieuws werden. Onlangs verscheen ook het eerste wetenschappelijke onderzoek dat volledig over de biseksuele ervaring in Nederland gaat, en ook dit  werd in de landelijke media vermeld.

mahrael-boutros-723821-unsplash1

Niet-hetero jongeren mogen er zijn, als ze maar ‘normaal’ doen

Tolerantie van LHB-jongeren bestaat in Nederland onder bepaalde voorwaarden.

Recent onderzoek naar biseksualiteit in Nederland
Een van de uitkomsten van het mixed-methods1 promotieonderzoek van socioloog Jantine van Lisdonk, was dat biseksuele jongeren het onderspit delven ten opzichte van heteroseksuele en homoseksuele leeftijdsgenoten. Zij rapporteerden in vergelijking met homoseksuele deelnemers aan het onderzoek dat ze minder open zijn naar anderen over hun seksuele oriëntatie, zich minder geaccepteerd voelen door hun familie, en dat ze ongemakkelijker omgaan met zichtbaarheid van hun seksuele oriëntatie. Ook doen biseksuele jongeren vaker een poging tot zelfdoding.

Sociaal geograaf Emiel Maliepaard concludeerde in zijn kwalitatieve promotieonderzoek dat biseksuele mensen nagenoeg onzichtbaar zijn in het dagelijkse leven. Het onderzoek laat onder andere zien dat ‘de ondervraagden veel moeite [hebben] met het idee van ‘uit de kast komen’, omdat dit wordt gezien als een bekentenis van niet-hetero zijn, het gedwongen praten over het eigen seksleven, en hun seksuele identiteit belangrijker maken dan het is. Ze geven de voorkeur aan het spontaner of natuurlijker uiten van hun seksualiteit wanneer het voor hen in bepaalde alledaagse activiteiten passend en relevant is.’

De afgelopen jaren is er ook een groei zichtbaar in de positieve representatie van biseksuele cis-vrouwen – voor andere biseksuelen helaas minder – in populaire series als Brooklyn 99 of Orange Is The New Black, en zelfs in een blockbuster als Atomic Blonde. Dit heeft er allemaal aan bij gedragen dat ik me steeds prettiger voel bij het gebruik van dit label. Ik kies er steeds bewuster voor om het woord ‘biseksueel’ niet te vermijden. Voor mezelf, maar ook voor andere, heimelijk biseksuele mensen in mijn omgeving, die nog moeite hebben met de term. Omdat het helpt om te weten dat andere mensen jouw ervaring delen.

Daarom is Bi Visibility Day waardevol. Zodat mensen die biseksueel zijn of worstelen met de vraag óf ze biseksueel zijn, kunnen zien dat hun identiteit ze niet minder maakt. Dat ze zichzelf biseksueel mogen noemen en dat met trots kunnen doen. En dat er een speciale datum is waarop er aan hen gedacht wordt.

  1. Een onderzoeksmethode waarbij kwalitatief en kwantitatief onderzoek gecombineerd wordt ↩︎

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
ikke

Laurie Bastemeijer

Laurie Bastemeijer (22) is hoofdredacteur van online queer magazine Expreszo.
Profielpagina