OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

“Dit besluit van de overheid brengt miljoenen levens van vrouwen in gevaar”, zegt Betty Lachgar. Ze is initiatiefnemer van M.A.L.I. (Mouvement Alternatif pour les Libertés Individuelles), een beweging voor individuele vrijheden in Marokko. “Die medicijnen waren de veiligste manier om abortus te plegen hier.” Het gaat om het medicijn Arthrotec, dat tot voor kort vrij verkrijgbaar was in de Marokkaanse apotheken. Arthrotec is eigenlijk een anti-artrosemiddel dat ook als ontstekingsremmer wordt gebruikt, maar heeft een component in zich dat een abortus kan opwekken.

Artotec1

Risicovolle operatie of kleerhanger

“Zonder die medicijnen aborteren vrouwen met veel gevaarlijkere methoden”, verklaart Lachgar. Volgens gynaecoloog en abortusactivist Chafik Chraïbi vinden in Marokko zo’n tweehonderd abortussen per dag plaats. Dit zou resulteren in zevenhonderd doden per jaar.

Zonder die medicijnen aborteren vrouwen met veel gevaarlijkere methoden

Vrouwen die wat geld hebben kunnen naar een illegale abortusarts, maar dat is duur en risicovol. Hind – die vanwege haar veiligheid niet met haar achternaam genoemd wil worden – heeft zo’n abortus ondergaan, omdat ze geen kinderen wilde maar nog niet wist over de werking van Arthrotec. “Het was gevaarlijk omdat de arts helemaal niet de benodigde spullen had. Het was dus mogelijk dat het niet eens zou lukken. Maar het was mijn enige keuze; ik dacht alleen maar aan wat er moest gebeuren.
Toen ik mijn ogen opende en zag dat het was gelukt, was ik blij dat ik nog leefde en besefte ik dat ik geluk had gehad. Vragen over wat hij precies had gedaan en of het veilig was, kwamen pas later.”

Hind betaalde grof geld voor de behandeling. “Als je met je man komt en de dokter vertrouwt je, kun je terecht voor een kleine 200 euro – bijna een maandsalaris. Maar als single, en de dokter vertrouwt je niet, kan het oplopen tot 2000 euro. Het ligt ook aan het aantal weken dat je zwanger bent.” Een factuur zat er niet in; alles ging anoniem. Want voor het ondergaan of uitvoeren van een abortus staan celstraffen tot vijf jaar. Volgens Chraïbi zitten er op dit moment zeker twintig tot dertig artsen vast.

Hind had geluk dat ze wat te besteden had. Wie dat niet heeft, is in Marokko aangewezen op kruiden of voorwerpen zoals kleerhangers, met alle gevolgen zoals genitale verminking van dien. Soms werkt het niet en blijft de vrouw zwanger. “Het gebeurt dat ouders zwangere en ongehuwde meisjes dan opsluiten of juist uit huis zetten”, zegt Hind. Soms vermoorden ouders hun zwangere dochter zelfs omdat zij de familie-eer geschaad zou hebben, voegt Chraïbi toe. Om dat te voorkomen plegen de zwangere vrouwen soms zelfmoord, verkopen ze haar kind of laten ze het achter. Volgens Marokkaanse mensenrechtenorganisaties gebeurt dit laatste zo’n 150 keer per dag.

Redding of misbruik?

Betty_Lachgar_all_united_for_abortion1
Betty Lachgar

Arthrotec bleek een redding te zijn voor deze Marokkaanse vrouwen: het was goedkoop – een paar euro -, vrij verkrijgbaar en redelijk veilig. Women on Waves meerde in 2012 met een abortusschip in Marokko aan en startte daarna een samenwerking met M.A.L.I. om bekend te maken dat dit medicijn een abortus kan veroorzaken en hoe dit het veiligst gebruikt kon worden. Lachgar introduceerde een Facebookpagina en Whatsapp-nummer om zo vrouwen die wilden aborteren hulp te bieden – soms alleen door een gesprek en soms door mee te gaan naar de apotheek. Sindsdien gingen de pillen als warme broodjes over de toonbank. Volgens Chraïbi nam daarna het aantal illegale abortussen flink af – zowel in de operatie- als in de badkamer.

“Maar ook apothekers kregen hoogte van de werking en begonnen het vrouwen moeilijk te maken bij het meegeven van Arthrotec”, vertelt Betty. Maar na een aantal apotheken bezocht te hebben, kon een vrouw het medicijn altijd wel ergens meekrijgen. Nu is dat voorbij. De regering heeft de vergunning voor het medicijn ingetrokken vanwege ‘misbruik’. Waarvoor het misbruikt zou worden, staat niet in de verklaring. “Ik denk dat het de verkoop niet gaat stoppen, die zal alleen verplaatsen naar de zwarte markt. Er is nog een ander medicijn dat dezelfde werking heeft als Arthotec, dat in ziekenhuizen verkrijgbaar is. Daar zal meer vraag naar komen, net als naar illegale abortussen”, aldus Lachgar.

Voor de bühne

En dit is gevaarlijk, volgens Women on Waves. “Want op de zwarte markt worden vaak nepmedicijnen verkocht en zo gaat de prijs omhoog, zodat het vooral voor de armere vrouwen ontoegankelijk wordt”, aldus Women on Waves-arts Rebecca Gompert.

Het is een apart besluit op een apart moment, want Marokko leek abortus juist te willen legaliseren. Naar aanleiding van het activisme van Lachgar en Chraïbi heeft koning Mohammed VI in 2015 opdracht gegeven een wetsvoorstel voor het legaliseren van abortus op te stellen. Een jaar later lag dat er; vrouwen mochten aborteren in het geval van verkrachting, incest of ernstige misvorming van de foetus. Uiteraard moest er voor deze gevallen wel bewijs zijn.

Dat voorstel is echter nog steeds niet goedgekeurd door de regering. In januari stuurde Chraïbi een brief naar de premier om te vragen waarom en om aan te dringen op het doorzetten van dit voorstel. Pas in april antwoordde de premier dat dit voorstel wel degelijk zou worden doorgezet, zonder in te gaan op de vraag waarom het zo lang duurde. Tot op de dag van vandaag is er nog niks met het voorstel gebeurd.

Nu Arthrotec van de markt gehaald wordt, lijkt het wetsvoorstel voor legalisatie met terugwerkende kracht vooral voor de bühne en nooit bedoeld om werkelijk doorgevoerd te worden.

De onwil om abortus te legaliseren kan verklaard worden doordat de grootste regeringspartij al jaren de islamitische Partij van Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (PJD) is. Het wetsvoorstel moest gemaakt worden omdat dit in opdracht van de koning gebeurde, die boven de regering staat. Maar nu dit niet doorgezet wordt, is de koning nergens te bekennen. Ondertussen vechten Lachgar en Chraïbi door, maar hun doelstellingen staan nu verder van de werkelijkheid dan ooit.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
avatar_325597

Willemijn De Koning

Willemijn de Koning is correspondent in Marokko.
Profielpagina