OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Criminele organisaties aan weerszijden van de grens tussen Zimbabwe en Zuid-Afrika hebben een clandestiene manier gevonden om geld te verdienen. Ze stelen door UNICEF beschikbaar gestelde anticonceptiepillen van het merk Marvelon uit gezondheidsklinieken in Zimbabwe, en smokkelen de pillen de grens over voor verkoop op de bloeiende zwarte markt in Zuid-Afrika. De vraagt naar de pillen komt van geëmigreerde Zimbabwaanse vrouwen, die om verschillende redenen een voorkeur geven aan de gesmokkelde pillen boven de anticonceptie die in Zuid-Afrika gratis wordt verstrekt.

David Parirenyatwa, Zimbabwes minister van Volksgezondheid en zelf arts, vertelt dat Marvelon, de pil die zo in trek is, een hormonaal anticonceptiemiddel is dat oraal wordt ingenomen. De overheidsorganisatie Zimbabwe National Family Planning Council (ZNFPC) ontvangt anticonceptiemiddelen zoals Marvelon van UNICEF en distribueert deze grotendeels via apotheken en ziekenhuizen. Terwijl de sterk verzwakte economie van Zimbabwe duizenden mensen de armoede in jaagt, probeert de ZNFPC de verspreiding van de gestolen voorbehoedmiddelen, door mensen die wat bij willen verdienen, te bestrijden.

De sterk verzwakte economie van Zimbabwe jaagt duizenden mensen de armoede in

'The Pills Woman'

“Sommige verpleegkundigen, griffiers, apothekers en schoonmakers in ziekenhuizen stelen anticonceptiepillen uit opslagruimten”, vertelt Roselyn* (42) die zichzelf The Pills Woman noemt. Zij is een smokkelaar en werkt op het populaire internationale busstation van Roadport, waar bussen vertrekken naar Zuid-Afrika, Tanzania, Zambia, Malawi en Namibië. Het station is ook een knooppunt voor illegale cash- of medicijnenhandel in de Zimbabwaanse hoofdstad Harare.

Zimbabwe besteedt jaarlijks tot 12 miljoen dollar aan voorbehoedsmiddelen, maar kampt regelmatig met tekorten van de Marvelon-anticonceptie, vertelt politicus Siphiwe Ncube, die minister Parirenyatwa daarmee confronteerde in het parlement. Door een afname van apothekers vanwege een brain drain, beheren vaak ongetrainde basisartsen in openbare ziekenhuizen de medicijnvoorraad, wat kan leiden tot lekken.

Voor een deel van het personeel in de zorg is het verleidelijk om pillen te stelen en de bloeiende zwarte markt in te smokkelen, zegt Roselyn. “Mijn leveranciers zijn afkomstig uit ziekenhuispersoneel in Zimbabwe”, zegt ze. Soms verbergt Roselyn de pillen in haar kleding en bagage. Om haar buit te beveiligen, betaalt ze ook immigratiepolitie, buschauffeurs en grensoverstekende taxichauffeurs om haar spullen te verbergen. In een enkele reis draagt ​​ze maximaal honderd pakketten met zich mee, die ze verkoopt voor 500 dollar per stuk. Per maand maakt ze drie reizen. “Er zijn vijf smokkelaars in onze groep. Het is krap – en wij verraden elkaar niet.”

Contraceptives-on-a-smuggling-truck-driver-table
Gestolen anticonceptie

De buit wordt volgens bronnen overhandigd aan verschillende grensoverstekende handelaren of buschauffeurs die op de lange busroute tussen Zimbabwe en Zuid-Afrika werken, een van de drukste transnationale busroutes van zuidelijk Afrika. Deze smokkelstrategie verleidt douanebeambten aan weerszijden van de grens (die betaald worden om weg te kijken), vrachtwagenchauffeurs (die de anticonceptiepillen in hun vrachtwagens verbergen) en tientallen Zimbabwaanse vrouwen, die een groot deel vormen van de 1,7 miljoen buitenlanders die in Zuid-Afrika wonen. “Onze werkwijze is heel slinks”, zegt Roselyn. “Het is erg moeilijk om aan de grens te worden gearresteerd – autoriteiten zijn blind voor de smokkel.”

Ingrijpen door de overheid

Volgens minister Parirenyatwa zijn de autoriteiten de smokkelaars wel degelijk op het spoor. “We hebben de nationale raad voor gezinsplanning in Zimbabwe opgedragen hier onderzoek naar te doen. Hun rapport zal ons in staat stellen om een ​​actie over de grens te coördineren.” Dit strookt niet met de positie die het Zuid-Afrikaanse ministerie van Volksgezondheid inneemt: dat beweert zich niet bewust te zijn van de anticonceptiesmokkel. Zo stelt Foster Mohale, hoofd Communicatie van de Nationale Gezondheidsraad van Zuid-Afrika: “Op dit moment zijn we nog niet op de hoogte van onderzoek naar anticonceptiesmokkel.”

“We hopen dat dat zo blijft”, zegt Benji* (39), een internationale vrachtwagenchauffeur die de route tussen Harare en Johannesburg drie maal per maand aflegt en in de smokkel samenwerkt met Roselyn. Benji vertelt de laatste vijf jaar als koerier actief te zijn binnen de smokkel. Roselyn is zijn ‘zakenpartner’; samen leggen ze de route tussen Johannesburg en Zimbabwe af om Marvelon in te slaan.

De zaken lopen goed, zegt Roselyn. Ze zegt tweehonderd klanten te hebben in de rijke Zuid-Afrikaanse provincie Gauteng, waar veel Zimbabwaanse vrouwen als keuken- of washulp werken. De winst, soms 1500 dollar in één reis, is niet alleen voor haar, maar wordt gedeeld binnen de groep. “We distribueren de anticonceptie ook via een dozijn andere vrouwen, die het doorverkopen op kerkelijke bijeenkomsten in dichtbevolkte townships.” Roselyn werkte voorheen als kok in Zimbabwe. Maar de smokkel levert haar een aantrekkelijk inkomen op. Met twee kinderen aan de universiteit zal ze daarom in deze business blijven, de risico’s op een gevangenisstraf negerend. “Mijn man is ziek en werkt al lange tijd niet meer”, verklaart ze.

We distribueren de anticonceptie ook aan een dozijn andere vrouwen, die het doorverkopen op kerkelijke bijeenkomsten

Dik en onvruchtbaar

Er zijn verschillende motieven die ziekenhuismedewerkers kunnen overhalen om pakketten met anticonceptiepillen te stelen. Allereerst wordt medisch personeel in Zimbabwe onderbetaald, in vergelijking met buurlanden als Zuid-Afrika en Namibië. Verpleegkundigen verdienen zo’n 400 dollar per maand en de uitbetaling wordt soms wekenlang uitgesteld als gevolg van tekorten binnen de gehele economie.

Daarnaast bestaat in Zuid-Afrika, waar bijna twee miljoen Zimbabwanen wonen, zoals gezegd een lucratieve vraag naar de vanuit Zimbabwe binnengesmokkelde anticonceptiepillen. Tal van Zimbabwaanse vrouwen die in Zuid-Afrika wonen, willen de daar gangbare anticonceptiepillen – die gratis worden verstrekt in Zuid-Afrikaanse klinieken – niet gebruiken.

Het afwijzen van de Zuid-Afrikaanse anticonceptiepillen is niet wetenschappelijk onderbouwd, maar door mond-op-mond-reclame ontstaan. “De anticonceptiepillen die ze hier in Zuid-Afrika geven, zijn van lage kwaliteit”, zegt Yvette* (34), een marktkoopvrouw, en een van Roselyn beste klanten en distributeurs. “Die maken ons dik, zorgen voor een vroege menopauze en mogelijk zelfs voor onvruchtbaarheid.”

Chipo* (28), schoonmaker in een bloemenwinkel in badplaats Port Elizabeth, is ook een gebruiker en verkoper van Marvelon-pillen die door Roselyn uit Zimbabwe zijn gesmokkeld. “Ik vroeg om Marvelon in een kliniek hier in Zuid-Afrika en een verpleegster beledigde me. ‘Ga terug naar Zimbabwe als je die pillen wil’, zei ze. Op dat moment besloot ik me aan te sluiten bij de smokkelaars uit Zimbabwe”, zegt Chipo. Ze onthult een illegale immigrant te zijn. Na in 2016 twee keer gedeporteerd te zijn is ze bang dat een bezoek aan een openbare kliniek haar in beeld bij de migratiepolitie zal brengen. “Ik schrik als verpleegkundigen vragen om mijn identiteitsbewijs om recepten voor te schrijven. Dus kies ik voor de zwarte marktpillen.”

Het ministerie in Zuid-Afrika verwerpt zulke claims als irrationeel. “De regering van Zuid-Afrika verleent gezondheidsdiensten aan alle burgers die ze nodig hebben, ongeacht hun nationaliteit, of ze nu legale of illegale immigranten zijn, of zelfs criminelen”, zegt Forster Mohale.

Exclusieve anticonceptiepil

Opmerkelijk is dat gezondheidsdiensten in Zuid-Afrika de anticonceptiepil Oralcon gratis aan vrouwen verstrekken. Door de Zimbabwaanse gezondheidszorg wordt daarentegen het merk Marvelon, de keuze van de smokkelaar, kosteloos verstrekt. Je zou denken dat er een essentieel verschil tussen de twee bestaat.

In werkelijkheid is er weinig farmacologisch verschil tussen de twee anticonceptiva. De werkzame bestanddelen in Marvelon zijn desogestrel en ethinylestradiol. De werkzame bestanddelen in Oralcon zijn levonorgestrel en ethinylestradiol, in precies dezelfde doses. Het enige verschil is dus dat Marvelon desogestrel bevat in plaats van levonorgestrel. Jeff Livingstone, deskundige op het gebied van volksgezondheid in Zuid-Afrika, zegt hierover: “Het zijn eenvoudigweg twee verschillende vormen van het hormoon progesteron. Klinisch zijn de verschillen voor de persoon die het inneemt niet waarneembaar.” Eigenlijk zijn de Oralcon-pillen in Zuid-Afrikaanse klinieken dus prima, hoewel mensen vaak kleine bijwerkingen ervaren wanneer ze overschakelen naar nieuwe pillen, zegt hij.

Het Zuid-Afrikaanse ministerie van Volksgezondheid bevestigt de claim van Livingstone. De pillen van Marvelon zijn overigens ook beschikbaar in de particuliere gezondheidscentra van Zuid-Afrika, maar alleen niet in de publieke zorgcentra. “Het is belangrijk op te merken dat Marvelon slechts een merknaam is. Er zijn vergelijkbare anticonceptiepillen beschikbaar in apotheken”, benadrukt Foster Mohale. Toch blijkt de mythe van het ‘exclusievere’ anticonceptiemiddel Marvelon lucratief, voor mensen zoals Roselyn, die door de ineengestorte economie van Zimbabwe de armoede zijn ingejaagd.

Portretten-Harlot_2S

Is hormoonvrije anticonceptie de toekomst?

Vier vrouwen over hun overstap naar niet-hormonale anticonceptie.

  1. Ook mensen die zich niet identificeren als vrouwen, zoals transgender mannen of non-binaire mensen, kunnen een baarmoeder hebben en dus zwanger worden. ↩︎

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
Twitter-pic

Ray Mwareya

Freelance journalist

Ray Mwareya is freelance journalist in Harare. Hij schrijft over duurzaamheid, ecologie, immigratie, landbouw en mensenrechten voor media …
Profielpagina

Advertentie

wca2019_600x500_v4 (002)