Guatemala extreem gevaarlijk voor vrouwen

28-11-2005
Door: Saskia van Rheenen
Bron: Wereldomroep

De verhalen van de nabestaanden zijn schokkend. Vrouwen worden soms op een vuilnisbelt of in een kanaal dood teruggevonden. Hun lichamen vertonen tekenen van foltering, snijwonden, kogelgaten, verbrijzelde gezichten, afgehakte ledemanten, sporen van verkrachting en andere verminkingen. Zo kerfde de moordenaar van de 17-jarige Andrea Contreras Bacaro het woord 'wraak' met een mes in de huid van zijn slachtoffer.
 
Mexico
 
De meeste moorden vinden in de hoofdstad Guatemala City plaats. Maar ook in de grensstreek met Mexico neemt het aantal moorden toe. Onder de vermoorde vrouwen zijn relatief veel jonge moeders uit arme wijken; huisvrouwen of fabrieksarbeiders. Maar ook scholieren en studentes zijn het slachtoffer van bruut geweld. De ogen van de wereld zijn sterk gericht op de vrouwenmoorden in de Mexicaanse grensstad Ciudad Juarez, waar de afgelopen tien jaar meer dan 400 vrouwen op gruwelijke manier zijn omgebracht. Volgens mensenrechtenorganisaties is de situatie in buurland Guatemala nog erger, maar is het geweld tegen vrouwen nog sterk onderbelicht.
 
Patroon
 
Sinds 2000 is er in Guatemala een herkenbaar patroon zichtbaar van misdrijven die specifiek tegen vrouwen gericht zijn. De Guatemalteekse overheid bevestigt dat er in de periode 2001-2004 bijna 1200 vrouwen zjin vermoord. Dit jaar zijn daar nog eens 350 slachtoffers bijgekomen. Het werkelijke aantal moorden ligt volgens mensenrechtenorganisaties hoger. Maar harde cijfers ontbreken, omdat niet alle zaken door de politie zijn geregisteerd. Volgens mensenrechtenorganisaties is politie en justitie onbekwaam in het onderzoeken van de vrouwenmoorden. De speciale VN-gezant over geweld tegen vrouwen meldt dat bijna de helft van de moorden onopgehelderd blijven.
 
Bewijsmateriaal
 
In de periode 2001-2004 zijn in drie gevallen de daders veroordeeld en gestraft. Volgens Amnesty International treedt de politie niet alleen laks op. Ook wordt een moord vaak afgedaan als een 'crime passionel'. Of wordt de integriteit van een vermoorde vrouw in twijfel getrokken. De politie gaat er snel vanuit dat zij een prostitutee is geweest. Volgens de Latijns-Amerikaanse jongerenorganisatie Ojala moet een familie eerst bewijzen dat een vermoorde vrouw respectabel was, voordat de autoriteiten in actie komen. Nabestaanden melden ook dat in veel gevallen het bewijsmateriaal onvolledig is of dat getuigenissen verwaterd zijn omdat er teveel tijd is verstreken.
 
Jeugdbendes
 
Wie de daders zijn is onduidelijk. In sommige gevallen gaat het om extreem huiselijk geweld. Ook worden ze in de hoek gezocht van de drugsmaffia. In het grensgebied met El Salvador en Mexico zouden veel illegale jeugdbendes actief zijn, die zich bedienen van extreem geweld. De Guatemalteekse overheid beweert dat veel vermoorde vrouwen contacten met jeugdbendes zouden hebben gehad.
Deskundigen zijn het erover eens dat vrouwen structureel worden omgebracht vanwege het feit dat ze vrouw zijn. Guatemala kent een sterke macho-cultuur; de positie van veel vrouwen is ondergeschikt aan die van mannen. Ook denken veel mannen dat zij - desnoods met gebruik van geweld - een vrouw hun wil mogen opleggen. In de wetgeving wordt huiselijk geweld ook niet als een misdaad beschouwd. Een echtgenoot die zijn vrouw mishandelt, is niet strafbaar.
 
Excessief
 
Guatemala kent bovendien een gewelddadige geschiedenis. Het land heeft net 36 jaar burgeroorlog achter de rug. Daarbij kwamen 200.000 mensen om het leven. Militairen en paramilitairen maakten zich tijdens de burgeroorlog schuldig aan excessief geweld. Verkrachting van vrouwen hoorde bij de strategie en ideologie om tegenstanders uit te schakelen. Leden van de burgermilities en hoge militairen die zich schuldig hebben gemaakt aan mensenrechtenschendingen zijn nooit voor hun misdaden vervolgd. Deze straffeloosheid staat nu vervolging van de daders van de vrouwenmoorden in de weg.
 
Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat het klimaat van onverschilligheid en straffeloosheid tot meer gruwelijke moorden tegen vrouwen zal leiden. Op de Internationale dag ter uitroeiing van geweld tegen vrouwen hebben zij bij verschillende Guatemalteekse ambassades in Latijns-Amerika gedemonstreerd om hun bezorgdheid kenbaar te maken.
 
Dit artikel is, met toestemming, overgenomen van de Wereldomroep

Reacties