Grote kamermeerderheid voor afschaffing landbouwsubsidies

20-01-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Er waren wel wat kanttekeningen. Zo zegt Heleen Dupuis, Eerste-Kamerlid voor de VVD: ‘Ik sta achter de steun voor ontwikkelingslanden, maar we mogen onze eigen boeren niet opgeven.’

Dupuis onderstreept overigens haar steun aan arme landen met de mededeling die lijnrecht tegen haar eigen partijprogramma ingaat: zij is voor de terugkeer van een minister voor Ontwikkelingssamenwerking (OS) vanwege het belang van coherentie (samenhang van beleid) tussen de diverse ministeries.

Europese boeren krijgen nu subsidies om hun landbouwproducten te exporteren. Dat leidt tot overproductie, wat de wereldmarktprijs drukt, met nadelige gevolgen voor boeren uit ontwikkelingslanden. Daarbij komt dat de Europese overschotten worden gedumpt op markten buiten Europa wat lokale markten in met name armere landen ontwricht.

Vuist op tafel

De SP noemt het Europese beleid daarom ook krankzinnig. ‘In de EU krijgen 21 miljoen mensen gemiddeld méér subsidie dan het gemiddelde inkomen van een groot deel van de wereldbevolking. Nederland moet eens met de vuist op tafel slaan,’ vindt Harry van Bommel (SP).

Ook Boris Dittrich (D66) eiste een harder Nederlands optreden. ‘Europa is te vaak een schaamlap om zelf niks te doen.’

Een directeur van de Wereldwinkels reageerde woedend. ‘Wij werken hier al 32 jaar aan. Dit had al veel eerder moeten gebeuren.’

Landbouwlobby

Tweede-Kamerlid voor de PvdA Bert Koenders legde de schuld elders. 'Ik heb al verschillende moties ingediend voor het herroepen van de landbouwsubsidies. Maar de tegendruk van het ministerie van Economische Zaken en de landbouwlobby belemmert de afschaffing.'

Ontwikkelingslanden beklagen het Europese landbouwbeleid ook vanwege de moeilijke toegang van hun producten tot de Europese markt. De invoerheffingen van de EU maakt eerlijke concurrentie op de Europese markt onmogelijk.

Hoewel een meerderheid van de partijen voor het herroepen van de exportsubsidies is, krijgt de afschaffing van invoerheffingen voor producten uit ontwikkelingslanden geen unanieme meerderheid.

PvdA, VVD, LPF en SP vinden een vrije handelsmarkt voor ontwikkelingslanden noodzakelijk, want met tarieven van 300 procent verkopen boeren uit arme landen hun landbouwproducten nauwelijks. Daarbij komt dat zij moeite hebben te voldoen aan de milieu- en sociale eisen.

GroenLinks en CDA blijken voor een beperkte vrijhandel. ‘Alleen de producten uit de armste landen behoren een vrije toegang te krijgen tot de Nederlandse markt,’ vindt Farah Karimi, GroenLinks-woordvoerder van ontwikkelingssamenwerking.

Want als alle landen vrije toegang krijgen tot de westerse markt dan leggen de armste landen het alsnog af tegen de rijkere ontwikkelingslanden. En dat kan, zo redeneert Karimi met steun van CDA-er Van Geel, niet de bedoeling zijn.

Kees Blokland is directeur van Agriterra schrijft:

"Het afschaffen van exportsubsidies voor landbouwproducten is een achterhoedegevecht. Nederland staat allang op het standpunt dat de subsidies zullen worden uitgefaseerd "zoals dat heet in het WTO jargon". Tegelijkertijd hebben GroenLinks en CDA gelijk dat een beperkte vrijhandel (toegang van de armste ontwikkelingslanden tot de Europese markt) meer zoden aan de dijk zet. Ook dat is allang ingezet. Europa is inmiddels de grootste importeur van landbouwproducten uit ontwikkelingslanden, groter dan de andere ontwikkelde landen samen.

Dat alleen handelsliberalisering de armoede niet zal uitbannen is overigens al jaren bekend. Op 19 maart 1988 werd in Den Haag een tweedaagse Ronde Tafelconferentie over de landbouw in Noord-Zuid verband afgesloten. De Europese Raad wilde via dergelijke conferenties in de lidstaten steun verwerven voor de beleidsopties van Agenda 2000 of de MacSharry-hervorming, zoals deze bekend staan.


Bij die gelegenheid presenteerde Wouter Tims, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam, welke gevolgen het voorgestane beleid op de honger in de wereld zou kunnen hebben. De uitkomsten moesten aantonen dat het opheffen van de landbouwbescherming de beste optie was.
Wereldwijd, zo toonde Tims aan, zou inderdaad de welvaart door handelsliberalisering stijgen. Maar er zou geen positieve invloed van uitgaan op de bestrijding van de armoede en dus niet op het terugdringen van de honger. De VS, Canada, Japan en Australië zouden de meeste welvaartswinst boeken. En toch moest de hervorming doorgezet worden. De oplossing zou zijn om haar vergezeld te doen gaan van een toename van de ontwikkelingshulp uit de genoemde vier landen. Maar daar is zoals we nu weten weinig van gekomen.

Inmiddels zijn we bijna 15 jaar verder maar nog geen steek wijzer. Pleit de één (PvdA) bijvoorbeeld voor verdere landbouwhervorming, zet de ander (VVD) in op vermindering van de hulp. Voor zover ze het eens zijn over de ontwikkelingssamenwerking zien we dat beiden weinig moeite hebben met de enorme overheidsbemoeienis. Nog steeds is ontwikkelingssamenwerking in hoge mate een zaak van overheden, slechts een beperkt gedeelte gaat via particuliere kanalen. De middelen die via particuliere organisaties in ontwikkelingsorganisaties worden besteed, komen voor 70% in handen van NGO's, dat zijn tussenpersonen of intermediairs.

Al eerder (Trouw, 1 april 1994) heb ik met collega Jur Schuurman er voor gepleit om meer middelen naar de ontwikkelingslanden te sturen en wel in toenemende mate via het particuliere kanaal en dan ook in toenemende mate naar de maatschappelijke organisaties. Bij dat laatste denk ik dan aan de ledenorganisaties van het platteland, organisaties van boeren en tuinders en coöperaties.
Dat pleidooi is ingegeven door het feit dat ik overtuigd ben van de positieve invloed op ontwikkeling van gewone mensen die zich organiseren om gezamenlijk hun belangen te verdedigen of bedrijvigheid te bevorderen. Inmiddels stellen ook anderen vraagtekens bij de huidige focus op NGO's. Ik denk dan aan de commissie onder leiding van Arie de Ruyter die onlangs het medefinancieringsprogramma evalueerde. Ook de geldstroom via de multilaterale instellingen zoals Wereldbank zou tegen het licht gehouden moeten worden, alsook het enorme aandeel van de bilaterale hulp, dus van over

Wereldburgers.nl

Reacties