Grondwet is fundament voor goed Europees milieu- en hulpbeleid

27-05-2005
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

De grootste Nederlandse hulporganisaties vinden de Europese Grondwet een goed fundament voor Europese armoedebestrijding.  Zij noemen het zeer positief dat armoedebestrijding in de tekst als hoofddoel van het EU-beleid voor ontwikkelingssamenwerking wordt genoemd.

Zij hechten er bovendien sterk aan dat is vastgelegd dat het beleid van de Europese Unie in de praktijk niet strijdig is met het doel van armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. 'Deze belofte is een belangrijke bepaling, omdat arme landen met name veel schade ondervinden van bijvoorbeeld Europees handels- en landbouwbeleid', aldus een gezamenlijke verklaring van de vijf medefinancieringsorganisaties (MFO's) Cordaid, Hivos, ICCO, Novib en Plan Nederland.

Multilaterale krachten

De vijf zijn ervan overtuigd dat een coherent Europees beleid van belang is om meer gewicht in de schaal te leggen in de internationale arena van de Wereldhandelsorganisatie en de Wereldbank. Een sterk Europa ('het geheel is meer dan de som van de individuele landen') moet bovendien de multilaterale krachten versterken om het Amerikaanse unilateralisme tegenwicht te bieden. Overigens behouden de lidstaten hun nationale ontwikkelingsbeleid en wordt gestreefd naar complementariteit tussen EU- en nationaal beleid.

De MFO's zijn benieuwd naar de uitvoering in praktijk. De Europese landen beloven weliswaar hun hulpbedragen te vergroten, maar 'de grondwet kent geen bepaling die de lidstaten daartoe verplicht'. Nederland is nog steeds een van de weinige landen die de ooit overeengekomen 0,7 procent van het Bruto Nationaal Product aan hulp uitgeeft.
  In een eigen position paper spreekt ICCO bovendien de vrees uit ontwikkelingssamenwerking ondergeschikt wordt gemaakt aan de veiligheidsagenda, waarop de strijd tegen terrorisme zo'n dominante rol speelt.

Mensenrechten

De grondrechten van de mens, die in elke nationale grondwet zijn geregeld, worden in de Europese Grondwet ook een deel van het recht van de Europese Unie. Hierdoor worden de rechten van Europeanen ten opzichte van de Unie beter beschermd. Tot nu toe kon de Europese Unie niet worden aangeklaagd. Europese burgers die op grond van het Europese Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens EU-besluiten aanvochten bij het mensenrechtenhof in Straatsburg, kregen nul op het rekest omdat de EU geen partij is bij dat verdrag.

Nu de EU geleidelijk meer bevoegdheden gaat krijgen en 'in de fout' kan gaan, is de rechtenbescherming ontoereikend. Volgens de emeritus-hoogleraar Henry Schermers onlangs in de Volkskrant biedt de Europese Grondwet Europese burgers dezelfde dubbele bescherming die nationale rechtsstelsels bieden: 'via de eigen grondwet en via het bovennationale mensenrechtenverdrag'. Hij pleit wel ervoor dat de nieuwe Grondwet bepaalt dat de EU ook partij wordt bij dat Europese mensenrechtenverdrag.

Milieu

De Europese milieubeweging ziet het grondwettelijke verdrag als een verbetering van de bestaande afspraken. Landen zijn verplicht milieu-eisen in alle beleidsterreinen en activiteiten van de EU te integreren. 'Positief voor milieu en natuur zijn ook de nieuwe bepalingen over het "burgerinitiatief", de mogelijkheid om met een miljoen handtekeningen een onderwerp op de agenda van de Europese Commissie te zetten', schrijft Ralph Hallo, voorzitter van het Europees Milieubureau in Brussel in een ingezonden brief in Milieudefensie Magazine van april 2005. Hallo, werkzaam bij Stichting Natuur en Milieu, ervaart het ook als gunstig dat de macht van het parlement wordt versterkt, zoals op het gebied van handels- en landbouwbeleid. 'De ervaring leert dat het parlement meer gewicht hecht aan milieu dan de Raad van Ministers of de Commissie.'

Hij ziet ook minpunten, zoals in de oude doelstellingen voor het landbouwbeleid, die worden overgenomen. Desalniettemin, 'dankzij de EU en haar milieubeleid is in veel lidstaten het niveau van natuur- en milieubescherming verbeterd. De EU-wetgeving dwingt tegenwoordig Nederland tot betere bescherming, denk aan de Waddenzee en de luchtkwaliteit.'

Grensoverschrijdend

Milieudefensie neemt geen standpunt in over de Grondwet. De voorzitter , oud-Europarlementariër Nel van Dijk (Groen Links) mengt zich op persoonlijke titel in de discussie in het clubblad. 'Veel milieuproblemen zijn grensoverschrijdend. Europa heeft de schaalgrootte om die effectief aan te pakken. De Europese emissiehandel kan meer CO2-besparing opleveren dan alle nationale energiemaatregelen.'

Van Dijk ziet een sterke verankering van de principes van een goed milieubeleid en verbeteringen die de democratie versterken (burgerinitiatief, bevoegdheden parlement). 'Een milieubeweging die nee zegt tegen deze grondwet schiet zichzelf in de voet.'

  • Grondwet Europa: onafhankelijke site met overzichtelijke indeling tekst Europese Grondwet
  • Eurostep: speciale site gewijd aan de relatie tussen de Europese Grondwet en ontwikkelingssamenwerking

Reacties