Geef ‘m van katoen!

31-03-2011
Door: Anne-Lot Hoek
Bron: IS Online
duurzaam katoen
Onze spijkerbroeken, sokken en T-shirts komen van ver. Wereldwijd werken ongeveer 300 miljoen mensen, meestal onzichtbaar voor ons, in de kledingindustrie. Steeds meer kledingmerken beloven betere werkomstandigheden en minder milieuvervuiling. Zetten deze goede bedoelingen al zoden aan de dijk?
KATOENk – 

1. Waar komen onze katoenen broeken en truien eigenlijk vandaan?
Meer dan de helft van al onze kleding bevat katoen. Van de bruikbare grond in de wereld wordt 2,5 procent gebruikt voor de katoenproductie. Meer dan 90 procent van de katoenboeren woont in ontwikkelingslanden. De grootste katoenexporterende landen zijn China, Uzbekistan en de Verenigde Staten. Eenderde van de katoen die Europa invoert komt uit Afrikaanse landen zoals Benin, Tsjaad en Mali.

2. Hoe gaat het met de werknemers in de katoenindustrie?
“De boeren krijgen vaak grote problemen met hun gezondheid”, zegt Janet Mensink, coördinator van het internationale modeprogramma van Solidaridad: “Gevaarlijke bestrijdingsmiddelen vervuilen het drinkwater en maken de grond op lange termijn minder vruchtbaar. De boeren hebben verder vaak hoge schulden door de hoge investeringskosten en mislukte oogsten. Ook de arbeiders in de textielververijen werken met schadelijke chemicaliën. De naaisters draaien te lange werkdagen en krijgen slecht betaald.”

3. Hebben de kledingmerken hun lesje dan nog steeds niet geleerd?
Janet Mensink: “Bedrijven zijn er juist serieus mee bezig. Tien jaar geleden hebben ze gedragscodes ontwikkeld voor naaiateliers. Daarna begonnen ze met het verduurzamen van katoen en andere stoffen. Nu zetten ze nog een extra stap om het proces van het verven van kleding te verbeteren. Bedrijven, onder andere H&M en Adidas hebben ook het initiatief genomen voor het Better Cotton Initiative (BCI), een nieuw systeem voor duurzame katoenproductie.”

4. Een nieuw keurmerk voor katoen? We hebben toch al Fair Trade en biologisch katoen?
BCI is een systeem, geen keurmerk en daarom veel toegankelijker voor bedrijven, legt Charlotte Witmeur van kledingmerk Jackpot uit: “Er mag bijvoorbeeld nog steeds pesticide gebruikt worden. Het doel is om met behulp van training boeren te ondersteunen om daar beter mee om te gaan. Voor bedrijven is dat een verademing. De eisen voor biologisch katoen zijn namelijk zo specifiek, dat het een relatief kleine markt blijft. Van onze katoen is bijvoorbeeld maar 26 procent biologisch. Als bedrijf ben je enorm afhankelijk van de controle op keurmerken in de landen zelf. Als iemand daar fraudeert, hang je. BCI ondervangt dat door soepelere eisen te stellen, maar is wel heel duidelijk gericht op constante verbetering.”

5. Zo’n nieuw systeem is dus vooral prettig voor de kledingmerken, maar levert BCI de boeren ook nog wat op?
Boeren zullen volgens Janet Mensink vooral doen wat hen het meeste oplevert. En dat kan per keer verschillen, omdat omstandigheden kunnen veranderen. “Het gaat erom dat de boer meer keuzes heeft om zijn katoen af te zetten. Het is een stimulans voor boeren om biologische katoen te produceren, als ze daarvoor ook duidelijk meer geld krijgen van opkopers. Maar op dit moment is de katoenprijs op de markt zo hoog dat verkopen aan bijvoorbeeld Fair Trade de boeren niet meer oplevert dan gewone katoen. Maar uiteindelijk moeten alle keurmerken en systemen hetzelfde doel nastreven: verduurzaming van de katoensector.”

6. Zijn er ook arbeidscodes voor de fabrieksarbeiders?
Er zijn verschillende arbeidscodes ontwikkeld, waarvan de bekendste SA8000, Fair Wear en Business Social Compliance Initiative (BSCI) zijn. Dat zijn universele standaarden, gebaseerd op onder andere de conventies van de Internationale Arbeidsorganisatie ILO. Ze bevatten voorschriften over kinderarbeid, veiligheid, gezondheid, werktijden en beloning. Het verduurzamen van ververijen staat nog in de kinderschoenen. Janet Mensink: “Solidaridad helpt bedrijven om duurzaam met energieverbruik en chemicaliën om te gaan, maar daar zijn investeringen voor nodig. We merken wel dat steeds meer bedrijven aan de slag willen met duurzame productiemethodes.”

7.  Een ingewikkeld proces dus, echt duurzame kleding. Waar kun je als consument nou het beste je informatie vandaan halen?
Volgens Janet Mensink kun je beter kijken hoe ver een merk is gevorderd met zijn gehele verduurzamingsprogramma, dan naar een specifiek product, omdat er zo veel verschillende aspecten aan de verduurzaming van een kledingstuk zitten. Ook het track&trace systeem van MADE-BY kan uitkomst bieden, zegt Esther Verburg. Zij is algemeen manager Benelux bij MADE-BY, een organisatie die zich richt op het verbeteren van de werkomstandigheden en de milieu-impact van de kledingindustrie en daarvoor ook samenwerkt met merken als Ted Baker, Komodo en Nomad. “Wij proberen het verduurzamingsproces van bedrijven inzichtelijk te maken voor de consument. Via de MADE-BY-code in je kleding kom je erachter waar jouw kledingstuk is gemaakt en door wie. We zien het aantal merken dat zich bij ons aansluit, oplopen. Het laatste jaar waren dat tussen de tien en vijftien kledingmerken.”

8. Moet je de consument daar wel mee lastig vallen? De meeste mensen willen gewoon een leuk truitje dat goed zit en gaan heus niet alle labels checken.
Sommige kledingmerken schreeuwen hun boodschap zo veel mogelijk van de daken. Anderen, zoals Jackpot, doen dat bewust niet. Charlotte Witmeur: “Het is zeer complexe materie om uit te leggen aan de consument. We dragen de boodschap uit dat we onze verantwoordelijkheid nemen en er alles aan doen wat in ons vermogen ligt om de productieketen te verduurzamen.” Andrea Roos, woordvoerder van H&M, meldt: “De consument kan op onze website zien hoe ver we zijn met de verduurzaming van onze kleding. De producten met biologische katoen kun je herkennen aan de groene labels waar informatie over de herkomst instaat .”

9.  Waar kan ik ‘groene’ kleding kopen?
De winkel van reis-BN’er Floortje Dessing, Nukuhiva, verkoopt in Amsterdam en Utrecht kleding die op een of meerdere aspecten duurzaam is. Bij de Bijenkorf kun je voor hippe groene merken als Kuyichi terecht. Maar volgens Esther Verburg van MADE-BY timmeren ook minder exclusieve winkels zoals H&M en C&A behoorlijk aan de weg. “Duurzame kleding hoeft niet duurder te zijn, het ligt helemaal aan de keuzes die een merk maakt. Dat de biologische katoen duurder is in je T-shirt, wil niet zeggen dat het merk jou daarvoor laat betalen. Merken berekenen dat ieder op hun eigen manier.”

10. Betekent dat dat we straks kunnen shoppen tot we erbij neervallen, zonder ons schuldig te voelen?
Andrea Roos: “H&M wil in 2020 alle kleding zo produceren dat die minder schadelijk is voor mens en milieu dan kleding die op een reguliere manier wordt geproduceerd. De lentecollectie van 2011 bevat de eerste BCI katoen.”
Charlottte Witmeur: “Jackpot is bezig met het terugdringen van waterverbruik en chemicaliën bij het verven. Verder doen we ook aan recycling. Ons doel is om over twee jaar 95 procent van al onze toeleveranciers BSCI gecertificeerd te hebben. We willen dat binnen drie jaar 30 procent van onze katoenproductie biologisch is. We doen dus wat we kunnen, maar het is absoluut een lange reis!”

Reacties