Confronterend: deze vier keuzes bepalen écht je klimaatafdruk

13-08-2017 Bron: OneWorld/IPS
Foto: Fibonacci Blue/Flickr/Creative commons
Minder vlees eten, minder vliegen, zonder auto leven en vooral minder kinderen krijgen. Daarmee beperk je je persoonlijke CO2-uitstoot het meest, zeggen Zweedse onderzoekers. Maar wie durft die keuzes te maken?
Achtergrond – 

In onze stadskeuken staan naast de vuilnisbak standaard een papierzak, een glasbak en een plasticbak. In de tuin staat een wormenbak voor de schillen van groente en fruit. Op het dak liggen zonnepanelen. Op het overloopje staat een emmer waarin katoenen luiers wachten op een wasbeurt. In de koelkast liggen drie soorten tofu en een pakje biologisch gehakt voor onze wekelijkse spaghetti bolognese. 

Best goed bezig voor het klimaat, toch? Of niet? 

Onderzoekers van de Universiteit van Lund analyseerden 39 wetenschappelijke artikelen, CO2-rekenmodellen en overheidsbronnen om de verschillende levenskeuzes te rangschikken die inwoners van rijke landen kunnen maken om hun klimaatimpact te verminderen. Hieronder hun conclusies en die zijn best confronterend. 

De belangrijkste keuzes die je kunt maken:

  • Met een grotendeels vegetarisch dieet bespaar je 0,8 ton CO2-equivalent per jaar
  • Met elke transatlantische vlucht die je niet maakt, bespaar je 1,6 ton CO2
  • Met een jaar zonder auto leven, bespaar je 2,4 ton CO2
  • Veruit de belangrijkste klimaatbeslissing is hoeveel kinderen we krijgen: elk kind dat niet wordt geboren, staat gelijk aan een vermeden uitstoot van 58,6 ton per jaar.*

Ter vergelijking: als we de klimaatverandering onder de 2 graden Celsius willen houden, mag een wereldbewoner gemiddeld niet meer dan 2,1 ton CO2 per jaar uitstoten tegen 2050.

*De 58,6 ton per kind/jaar is het huidige cijfer, benadrukken de onderzoekers: wanneer landen hun nationale klimaatafdruk verkleinen, kan de impact van een kind met een factor 17 worden verminderd.

Confronterend, toch niet zo goed bezig als ik dacht

Daar sta ik dan met mijn afvalscheidingsbakken. Ons bijna-vleesloze en zuivelloze eetpatroon (melk, kaas en yoghurt dragen net zo goed bij aan CO2-uitstoot) kost me geen enkele moeite, dus die winst is snel geboekt.

Hoe zit het met vliegen? Ik was weliswaar niet van plan om een grote vakantietrip naar Bali te maken, maar op de planning staat wel een stedentrip met vriendinnen. Bestemming nog niet bekend, maar moet het dan toch maar de Thalys naar Parijs worden? Ik hoor het mezelf, en vrienden en kennissen zo vaak semi-verontschuldigend zeggen: 'Tja, eigenlijk wil ik niet vliegen, maar het is zo handig en de trein is zo duur'. 

Het is makkelijker om iets te doen voor het klimaat (afval scheiden, luiers wassen), dan om iets te laten (een stedentrip naar Antwerpen in plaats van Istanbul). 

Onze volgende gezinsauto wordt een elektrische, hebben we ons voorgenomen. Maar helemaal geen auto? Onze familie woont door het hele land, deels in gebieden waar zelfs de buurtbus als laatste stuiptrekking van het openbaar vervoer is wegbezuinigd. 

Waarom lezen we daar niet vaker over?

Het is makkelijk om jezelf in slaap te sussen. Je leest deze vier keuzes, schrikt er even van en morgen zoek je weer naar de goedkoopste vliegprijsstunter. De vier keuzes spelen bovendien niet bepaald de hoofdrol in voorlichtingscampagnes van de overheid of in schoolboeken. Die leggen de nadruk op kleinere acties, zoals recyclen (de Plastic Heroes campagne met dat onbestemde oranje mannetje) of zuinig omgaan met energie (alle gloeilampen in huis vervangen door spaarlampen).

Maar uit de studie blijkt toch echt dat je door vlees van je menu te schrappen, vier keer meer broeikasgassen vermijdt dan met het recyclen van je afval. Als je niet naar Bali gaat maar naar Bakkum, spaar je acht keer zoveel uitstoot uit, en zonder auto zelfs elf keer.

"Klimaatverandering is de grootste bedreiging van onze tijd, maar het is supergemakkelijk om je ogen ervoor te sluiten", schreef een 28-jarige lezer laatst aan de Volkskrant. Ze vroeg de krant om haar bij de les te houden en niet alleen in het wetenschapskatern over klimaat te schrijven. 

Practice what you preach

Bij OneWorld proberen we daarom elke dag aan onze lezers te laten zien hoe het klimaat 'werkt', wat er slecht gaat, aan welke oplossingen er gewerkt wordt en vooral ook wat je zelf kunt doen. Soms zeggen mensen: 'Ja, maar jullie schrijven voor mensen die wel weten hoe het zit met het klimaat, die doen alles al wat je kunt doen.' Volgens mij is dat een misverstand. Ook onder onze lezers treedt cognitieve dissonantie op, net als bij de redactie van OneWorld. We weten wel dat iets slecht is, maar we handelen er niet altijd consequent naar. Daarom challengen we onszelf, bijvoorbeeld met een vegan-maand of een plastic dieet, en delen we ervaringen en oplossingen van lezers. 

Want het klimaat is te belangrijk om het aan de politiek over te laten. 

Debat 11 september: Klimaatverandering & de media

In 2016 besteedden alle grote Amerikaanse nieuwszenders samen nog geen 50 minuten aan klimaatverandering. Hoe is het in Nederland en Vlaanderen gesteld met de berichtgeving over het klimaat? 

Verreweg de meeste wetenschappers zijn het erover eens dat klimaatverandering door mensen wordt veroorzaakt; een klein aantal accepteert die conclusie echter niet. Worden deze andere geluiden wel genoeg, of juist teveel, gehoord? En nemen media voldoende het voortouw om burgers de weg te wijzen naar een groene toekomst? Verwacht een verhitte discussie tussen klimaatwetenschappers, -activisten en -critici en ontdek welke redactionele en journalistieke overwegingen aan klimaatverslaggeving vooraf gaan.

Praat mee met de panelleden:

Marianne Zwagerman: Klimaatoptimist, schrijver, columnist en opiniemaker (BNR, WNL, De Ochtend)
Bart Verheggen: Docent klimaatverandering en aardwetenschappen (Amsterdam University College)
Barbara Debusschere: Chef Wetenschap (De Morgen)

OneWorld-redacteur Ellen de Lange (klimaat & energie) verzorgt een column. 

Datum: maandag 11 september, Pakhuis de Zwijger, Amsterdam 
Zaal open: 19.15, aanvang 19.30 uur
Toegang is gratis, meld je alleen even aan 

Lonneke van Genugten

Hoofdredacteur OneWorld. Leest en schrijft het liefst over Congo, Rwanda en...

Lees meer van deze auteur >

Reacties