'Goedkopere condooms voor vrouwen, daar kunt u mij op afrekenen'

07-06-2004
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Van Ardenne en Bono met masker2 klein'Hadden we maar meer van zulke mensen,' verzucht Agnes van Ardenne, twee dagen na haar ontmoeting in Ierland met Bono, de zanger van popgroep U2. De Nederlandse minister voor Ontwikkelingssamenwerking is nog onder de indruk van de Ierse wereldverbeteraar. 'Een inspirerende vakman die precies weet waarover hij het heeft. Of het nu over 0,7 procent of schuldverlichting gaat. Maar wat voor muziek hij maakt, zou ik niet weten.'

Sudan

Van Ardenne was voor een informele ontmoeting van de 25 ministers voor Ontwikkelingssamenwerking van de EU in Ierland, de huidige voorzitter van de EU. Op 1 juli neemt Nederland het stokje voor een half jaar over. In Ierland besloten Van Ardenne en haar collega's dat voor de duurzaamheid van het prille bestand in Darfur in Sudan snel geld nodig is. De Afrikaanse Unie vroeg de EU daarom 26 miljoen euro voor een waarnemersmissie.

OW: Komt dat geld er ook?

'Het geld is snel nodig, dus hebben wij een verzoek daarvoor gedaan bij de Europese Commissie. Volgens de Commissie zou dat zes weken gaan duren. Ik viel bijna van mijn stoel! Iedereen vond dat we de druk moesten opvoeren om die procedure te verkorten. Die missie moet volgende week beginnen. Ik heb gezegd dat ik desnoods 10 miljoen euro wil voorschieten.'

Wat gaan die waarnemers doen?

'Die gaan op de grond kijken of humanitaire hulpverlening adequaat kan plaatsvinden en of er schendingen van het bestand voorkomen. Dat moet aan de Afrikaanse Unie worden gerapporteerd. Ik wil kijken of het mandaat kan worden verbreed, zodat ze bijvoorbeeld ook mensenrechtenschendingen kunnen rapporteren.'

De vrede tussen noord en zuid in Sudan is ook nog steeds niet getekend. De Sudanese regering maakt zich in Darfur schuldig aan etnische zuivering. Waarom pleit u niet voor een militaire interventie in Darfur?, zo vraagt een OneWorld-bezoeker zich af.

'In Darfur is nu sprake van een bestand tussen de regering en rebellen. Wij moeten dat bestand respecteren. Dat kunnen we nu dus niet doorkruisen met een interventie.'

Maar als dit bestand vaker wordt geschonden?

'Nederland was de eerste die aandacht besteedde aan Sudan, omdat Artsen zonder Grenzen ons tipte over wat daar gebeurde. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties volgt het nauwgezet, discussieert erover. Als het verder uit de hand loopt en daar nog meer slachtoffers vallen, dan gaan we terug naar de VN.'

Europees voorzitterschap

Van Ardenne hoopt dat in Sudan de vrede wordt getekend onder Nederlands voorzitterschap. Het is een van haar prioriteiten voor het Europese ontwikkelingsbeleid: de vrede, veiligheid en wederopbouw in Sudan en Burundi. 'In 2001 waren er in Afrika nog 13 gewapende conflicten, nu nog drie: Sudan, Burundi en in West-Afrika, de Ivoorkust. Maar daaraan hebben we onze handen vol. Zo is capaciteitsontwikkeling belangrijk. In Nederland worden al enige tijd Sudanese diplomaten opgeleid voor de vredesopbouw.' Ze hoopt ook dat eventuele successen in Sudan de leiders in het weerbarstige conflict tussen Ethiopië en Eritrea tot vredesdaden zal bewegen.

Haar tweede prioriteit is de bureaucratie in Brussel te lijf gaan. 'Efficiëntie en transparantie staan voorop. Minder regels en meer eenvoud. En als je het hebt over streefcijfers in het beleid; Brussel moet beter gaan rapporteren over wat er met de 10 miljard aan ontwikkelingsgeld gebeurt. Die rapportage komt onder ons voorzitterschap en ik zie het als mijn plicht dat die rapportage ook voor het publiek duidelijk is.'

Als derde prioriteit noemt Van Ardenne dat eenmaal gemaakte afspraken moeten worden nagekomen. Ze doelt daarbij op afspraken in het kader van een breed gedragen ontwikkelingsbeleid van de uitgebreide Unie: 'Ik heb de collega's opgeroepen om de nieuwe landen onder meer te ondersteunen in het versterken van draagvlak. Nederland doet dat al met Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije. In het najaar willen we als EU met ambtenaren van alle tien nieuwe landen naar Afrika om te laten zien wat wel en niet werkt op het gebied van aidsbestrijding en reproductieve gezondheidszorg, dat zijn de thema's voor het voorzitterschap.'

'Ik verbind aidsbestrijding aan reproductieve gezondheidszorg en rechten. Als je jongeren niet vertelt wat seks en seksuele rechten zijn, ben je bijna kansloos als je effectief wilt zijn in aidsbestrijding en geboortebeperking. Verder wil ik dat de Commissie meer geld gaat besteden aan onderzoek naar aidsremmers en goedkopere condooms voor vrouwen. Daar is behoefte aan en daarop kun je mij afrekenen als het niet in de verklaring komt te staan!'

Coherentie

Dat is prachtig, maar de VS, die de komende 5 jaar 15 miljard dollar uitgeven aan aidsbestrijding, geven het meeste geld aan het Amerikaanse bedrijfsleven. Omdat het Amerikaanse programma alleen gepatenteerde aidsremmers accepteert en niet de goedkopere generieke variant. Ook wordt in het programma niet condoomgebruik, maar onthouding gepropageerd. Over coherentie gesproken, moet u de Amerikanen niet terechtwijzen?

'Ja, we moeten ze daarop aanspreken. Maar in Washington wordt de soep nooit zo heet gegeten als die wordt opgediend. Wij werken al jaren samen met USAid, de hulporganisatie die aan de overheid is verbonden, en die hebben geen enkel probleem met de promotie van condoomgebruik.'

Kan USAid dat beleid overeind houden onder druk van zo'n duur programma?

'Jawel. De Amerikaanse druk om alleen onthouding en trouw na te streven en condoomverspreiding tegen te gaan, is stevige druk maar die weerhoudt ons niet ervan om de discussie met hen te blijven voeren. We kunnen dat ook doen omdat we in 2003 met de VS een samenwerkingsovereenkomst voor aidsbestrijding hebben gesloten.  

Ik ben verder zeer attent op de aidsremmers voor Afrika, die dus zouden moeten zijn getest door de Amerikaanse Federal Drug Agency (FDA). Dat zijn dan allemaal merkproducten, dus niet goedkoop. Dat kan natuurlijk niet. In het verdrag van de Wereldhandelsorganisatie moet komend jaar ook worden vastgelegd dat goedkopere aidsmedicijnen moeten kunnen. WTO-leden moeten daarop nu ook hun wetgeving aanpassen zodat het in de praktijk werkt.'

Wat gaat u binnen de EU doen aan verbetering van de coherentie van het beleid?, vroegen enkele OneWorld bezoekers ons per e-mail.

'De Europese markt is al open voor de minst ontwikkelde landen in het kader van het Everything but arms-regime, maar nu zijn de subsidies nog te hoog en dus handelsverstorend. De suikerprijs is niet aantrekkelijk voor boeren in Afrika, de katoenprijs ook niet. Van die subsidies moeten we af. Ik hoop verder dat we de WTO-onderhandelingen kunnen vlot trekken. Daarbij moeten we de ontwikkelingslanden ondersteunen bij de voorbereidingen op die onderhandelingsronde, want die moeten goed beslagen ten ijs komen.

We hebben een speciale coherentie-unit. Die kijkt ook welke akkoorden er in Brussel worden besproken en daarin moeten de belangen van de ontwikkelingslanden ook naar voren komen. Als voorzitter willen wij een coherentie-toets invoeren, waarbij bij elk besluit wordt aangegeven of het niet strijdig is met belang van ontwikkelingslanden.

Verder gaan we non-tarifaire belemmeringen onder de loep nemen, eisen die Brussel aan producten stelt. Het is nog net niet zo dat de omvang van een ananas is vastgelegd voor ontwikkelingslanden. Sommige eisen zijn van belang voor de volksgezondheid, andere zijn onbegrijpelijk en schermen onze markten verder af. We willen dan ook de ontwikkelingslanden assisteren bij het verhogen van het niveau van hun producten.'

Eurocommissaris Lamy (Handel) heeft in het licht van de WTO-onderhandelingen voorgesteld exportsubsidies in de landbouw af te schaffen. Het gaat daarbij om 2,8 miljard euro op een totaal van 43 miljard euro aan EU-landbouwsubsidies. Kunt u hem als minister voor Ontwikkelingssamenwerking niet tot wat grotere daden prikkelen?

'Lamy is een goede Handelscommissaris. Als hij alles weggeeft, is er niets meer te onderhandelen. Dit voorstel voor afschaffing van de exportsubsidies is weer een stap voorwaarts. We hebben de steun aan boeren al ontkoppeld van de productie, de VS en Japan nog niet.'

Maar inkomenssteun in plaats van productsubsidies wordt misschien ook als handelsverstorend gezien, na de veroordeling van de katoensubsidies in de Verenigde Staten?

'Ja, die uitspraak over Amerikaanse katoen is wel een doorbraak, maar ik denk niet dat ze op het gebied van inkomenssubsidies een punt hebben. In het Westen heb je meer kosten voor productie dan in het zuiden. Iets van steun moet er zijn. Je moet oppassen dat je de voedselproductie niet helemaal om zeep helpt, het is afhankelijk van klimaat, de natuur, schommelende prijzen. Voor sommige gewassen moet een balans worden aangebracht, niet voor alles.

Onder ons voorzitterschap is coherentie het thema van de OS-raad (ontwikkelingssamenwerkingsraad, red.). Misschien nodigen we Lamy daarbij uit. Hij is de belangrijkste speler in de WTO. En wat mij betreft speelt Lamy het spel prima. Het hangt veel meer van de andere spelers, zoals de VS en de grote ontwikkelingslanden, af of het lukt.'

Volgende maand spreekt OneWorld opnieuw met minister Van Ardenne. De OneWorld-bezoekers kunnen te zijner tijd hun vragen per e-mail insturen.

Reacties