Gehandicapten: de onzichtbare factor

01-05-2006
Door: Tekst: Henk de Jong


De omwenteling van 1992 en de omarming van het westerse vrijemarktmodel maakten negentig procent van de blinden en andere mensen met een handicap werkloos. De fabrieken staan nu goeddeels leeg of zijn verhuurd, en het inkomen van de meeste Moldavische gehandicapten is gereduceerd tot een uitkering van twintig euro per maand. Vrijwel alle medische, sociale en culturele voorzieningen zijn verdwenen. Toekomstperspectieven ontbreken. Gehandicapten zijn de 'onzichtbare factor' in een omgeving die wordt gedomineerd door de drang te overleven in een markteconomie. Mensen met een handicap zijn - als ze al worden opgemerkt door overheden en ngo's - verworden tot het lijdend voorwerp van sociaal werk en liefdadigheid. Af en toe wordt er wat geld vrijgemaakt voor huisvesting, basale voorzieningen, primair onderwijs en (op instigatie van de EU) ondersteuning op het gebied van wet- en regelgeving. Maar werkgelegenheidsprogramma's, vaktechnische opleidingen en adequate werkplekken ontbreken volledig.

Onterecht

De gehandicapten in Oost-Europa profiteren niet van de economische ontwikkelingen en zakken steeds verder terug in de marge van de samenleving, gedoemd afhankelijk te blijven van welzijnswerk en liefdadigheid. Een treurige ontwikkeling, want veel Oost-Europese gehandicapten hebben bewezen te beschikken over talent. Bovendien zijn ze ijverig, leergierig en kritisch - uitstekende en productieve arbeidskrachten dus.

In het denken over ontwikkeling en een inclusieve samenleving zou serieuze aandacht voor deze groep mensen weleens heel verrassende resultaten kunnen opleveren: gehandicapten die opbloeien tot professionals en zichtbaar bijdragen aan de maatschappij. Om dit doel te bereiken, is echter wel een bijstelling nodig in denken, kennis en prioriteiten. Uiteraard bij nationale overheden, multinationale instellingen, bilaterale organisaties en ngo's, maar ook bij ondernemers en bedrijven. Juist de commerciële sector heeft een cruciale rol te vervullen, want overheden hebben vooralsnog te weinig middelen om gehandicapten te laten meedraaien in gesubsidieerde arbeid. Belangorganisaties zijn overwegend arm en donorgeld is een tijdelijke voorziening, geen substituut voor overheidssteun.

Daarom nodig ik ondernemers, zakenmensen, overheden en ngo's uit om mee te denken over initiatieven om blinden en anderszins gehandicapten weer deel te laten nemen aan de samenleving waarin zij leven. Werkend met perspectief en gebruikmakend van de mogelijkheden en talenten waarover ook zij volop beschikken.

Henk de Jong, Hoofd afdeling Internationale zaken, Bartimeus Sonneheerdt

hdjong@sonneheerdt.nl

www.sonneheerdt.nl



Reacties