Europese roep om asielcentra in Noord-Afrika wordt luider

07-09-2004
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS


Maandag bracht de Italiaanse kustwacht een houten boot met 240 Palestijnse en Bengaalse bootvluchtelingen aan wal bij Lampedusa. Dat eiland tussen Sicilië en het Libische vasteland kreeg vorige week al meer dan honderd vluchtelingen te verwerken. Vorige week dinsdag deed de kustwacht met 275 vluchtelingen in één boot zelfs een recordvangst.

De vraag rijst of het aantal vluchtelingen dat Europa al zwemmend of varend probeert te bereiken inderdaad daalt, zoals het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken beweert. Rome verspreidde vorige maand het nieuws dat deze zomer 'slechts' 5000 vluchtelingen de Italiaanse kusten bereikten, terwijl dat er in 2002 nog 14.017 en in 2001 nog 18.900 waren. Maar die 'successen' mogen hoe dan ook worden gerelativeerd worden: enkele tienduizenden vluchtelingen komen Italië gewoon over het land in het noorden binnen.

asiel bootvluchtellingen1

Deal
De statistieken moeten vooral bewijzen dat de regering van president Berlusconi op de goede weg is sinds ze in 2000 de wet Bossi-Fini door het parlement loodste. Die wet maakt meer middelen vrij voor de kustbewaking, verscherpte de visumplicht en legt strengere straffen op voor mensensmokkelaars.

'Il Cavaliere' gaat enthousiast door op de ingeslagen weg. Vorige week sloot Berlusconi een deal met de Libische leider Kahdafi. Beide landen gaan gezamenlijk patrouilleren voor de Libische kust, waarvandaan de mensensmokkelaars met bootjes richting Sicilië en Lampedusa vertrekken. Eerder sloot Rome al zo'n samenwerkingsakkoord met Albanië. De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken reisde deze week al naar Tripoli om te kijken hoe het akkoord kan worden uitgevoerd worden.

Tegenprestatie
Berlusconi sprak met Kahdafi ook over het idee om opvangkampen voor asielzoekers te bouwen op Libisch grondgebied, al is niet bekend wat daarvan de uitkomst van is. Zoals bekend is Italië een groot voorstander van het idee om buitenposten te bouwen op het Afrikaanse continent. Khadaffi kan op een tegenprestatie rekenen. 'De EU moet landen die zulke centra inrichten financieel ondersteunen', zo zei onlangs de toekomstige EU-commissaris voor het asielbeleid, Rocco Buttiglione, jawel een Italiaan.

Proefballonnetje
Het was de Engelse premier Tony Blair die het idee om opvangcentra in de Maghreb te bouwen in 2002 als proefballonnetje opliet. Zijn doel was enerzijds ontmoediging van economische migratie en anderzijds het afschrikken van mogelijke terroristen.

Otto Schily, minister van Binnenlandse Zaken in Duitsland (144.000 migranten in 2003), haalde het voorstel in juli tijdens een Europese Raad in Brussel weer uit de ijskast. Inmiddels lijken drie grote Europese landen de bouw van asielcentra in Noord-Afrika te willen financieren: Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Zweden en Frankrijk tekenden al verzet aan. Nederland staat vooralsnog welwillend tegenover het idee.

Sterke uitspraken
De tegenstanders maken zich zorgen dat de nieuwe Europese Commissie, die aantreedt op 1 november, serieus werk gaat maken van de opvangkampen. De toekomstige voorzitter van de Europese Commissie, de Portugees José Manuel Barroso, was in eigen land de architect van een strenger asielbeleid. En dan is er natuurlijk de Italiaan Rocco Buttiglione, die de komende jaren een gezamenlijk Europees asielbeleid op poten moet gaan zetten. Buttglione EU

De toekomstige commissaris voor Justitie en Binnenlands Beleid toonde zich in een interview met de krant Financial Times een enthousiaste voorstander van strengere grenscontroles en van wat hij 'buitenposten' noemt. De Italiaan zit overigens niet verlegen om sterke uitspraken over het migratiethema. Hij spreekt over migratie in termen van 'tijdbommen' en een 'vloedgolven'.

Legale migratie
Buttiglione en de zijnen denken dat de asielcentra tientallen levens zullen redden. Vluchtelingen zullen op een fatsoenlijke manier opvang krijgen en hoeven niet langer met gevaar voor eigen leven het ruime sop te kiezen. De opvangcentra zouden de mensensmokkelaars werkloos maken. Ze kunnen volgens Buttiglione in navolging van Schily het begin betekenen van een legale, gecontroleerde migratie naar de Europese landen, die wegens de vergrijzing staan te springen om  jonge opgeleide arbeiders.

De liberale en groene fracties in het Europese parlement zien dat echter anders en hebben Buttiglione een lastige hoorzitting in het Europese Parlement beloofd. Het Europese Parlement, zo willen ze Buttiglione helpen herinneren, stemde in de vorige samenstelling tegen de oprichting van asielcentra buiten de grenzen van de Europese Unie. Het is dan ook volgens de liberalen, sociaal-democraten en groenen ongehoord dat de aspirant-eurocommissaris niet eens op zijn definitieve benoeming heeft gewacht om het omstreden idee opnieuw te lanceren in diverse Europese kranten.

Concentratiekampen
Maar zullen zulke buitenposten de bootvluchtelingen wel tegenhouden? De tegenstanders vinden Europese asielcentra in de Maghreb een populistische oplossing. 'Contraproductief en duurder dan de asielprocedure in Europa,' zo stelt de Immigration Advisory Service (IAS), een dienst die advies en juridische ondersteuning biedt aan immigranten en asielzoekers. Zolang mensen een beter leven zoeken en vluchten voor vervolging, zullen bootvluchtelingen een realiteit blijven. Mensenrechtengroepen vrezen dat opvangcentra in Afrika politiek asiel in Europa praktisch onmogelijk zullen maken.

Spanje
In oktober vergaderen Duitsland, Spanje, Italië, Frankrijk en Groot-Brittannië in Florence over de kwestie. Van belang wordt hoe de Spaanse regering zich opstelt. De Spaanse kust heeft door de nabijheid van Marokko meer illegalen te verwerken dan Italië, maar zoekt naar oplossingen die minder repressief zijn.

Madrid presenteert volgende maand een nieuwe beleidsnota over migratie en asiel. De Spaanse staatssecretaris voor migratie Consuelo Rumi denkt aan een gedeeltelijke amnestie voor de honderdduizenden illegalen die in Spanje worden tewerkgesteld worden. Ze roept de andere Europese landen om 'het falende migratiebeleid' te verlaten.

In Spanje en Portugal ondervinden ze nu al wat de gevolgen zijn van de verscherpte kustbewaking op de Middellandse Zee. De Noord-Afrikaanse vluchtelingen proberen nu Cadíz, ten westen van Gibraltar, of de Canarische eilanden te bereiken in gammele bootjes. Daardoor belanden ze in de woelige Atlantische wateren, met alle gevolgen vandien. Vorige maand verdronken in totaal meer dan dertig bootvluchtelingen voor de kust van het Canarische eiland Fuerteventura.

 

EU-lidstaten moeten juist meer vluchtelingen opnemen, vindt Ruud Lubbers, VN-commissaris voor Vluchtelingen. Stem mee!


Migrants boats test EU (BBC)
Europese lidstaten verdeeld over 'gezamenlijk' asielbeleid (BBC)
Spain promises amnesty for migrants (Guardian)

Reacties