‘Europa verdwijnt van het wereldtoneel’

23-11-2002
Door: OneWorld Redactie
Bron: doris

Op zijn laatste reis van twee jaar bezocht Kapuscinski onder andere in Sri Lanka, India en Pakistan, in Tanzania, Zimbabwe en Zambia, in Bolivia en Peru. In al die voormalige koloniën viel hem hetzelfde fenomeen op: de Europeanen zijn verdwenen. 'Er zijn nog wat diplomaten en missionarissen, maar dat is het.'

'Het is een fysieke manifestatie dat de rol van Europa in de wereld verandert,' zei Kapuscinski woensdagavond op een lezing van het John Adams Institute in Amsterdam. Kijk ook naar de Verenigde Staten. 'Begin 1900 was 95 procent van de immigranten Europeaan. Aan het einde van de 20ste eeuw is 95 procent niet-Europaan.'

De Europese beschaving is niet meer dominant, concludeerde de Pool, er zijn meerdere culturen en beschavingen.

De oorzaak ligt in de dekolonisatie-golf in de wereld. In de tijden van de koloniën was de invloed van Europeanen groot. Maar de Britten, de Nederlanders, de Fransen en de Spanjaarden zijn terug naar huis. En in Europa zelf vergrijst de bevolking.

'Niemand van de Europeanen gaat meer naar de Derde Wereld,' aldus Kapuscinski, doelend op de emigranten, zoals vroeger de Nederlanders in groten getale naar Indonesië gingen en de Britten naar India.

Kapuscinski, die zo'n 20 boeken schreef: 'Op mijn reis vroeg niemand mij als witte Europeaan meer iets over Europa. Vroeger was dat anders. In Afrika, Azië en Zuid-Amerika ontdekken ze hun eigen cultuur en daar zijn ze trots op.'

Op de markten in Afrika ziet hij geen Europese producten meer liggen. Het is 'Made in China', Taiwan of een ander Aziatisch land. Europa is te duur voor Afrika.

Er is een omgekeerde beweging gaande: de Derde Wereld komt naar Europa. 'Duitsland heeft een enorm tekort aan arbeidskrachten. Het moet concurreren op de wereldmarkt en zoekt goedkope werknemers.' Die komen uit Derde-Wereldlanden. Dat is volgens Kapuscinski 'a new state of mind'.

Kapuscinski's laatste boek gaat over Afrika ('The shadow of the sun', in het Nederlands 'Ebbenhout', Arbeiderspers). Hij begon daar als correspondent voor een Poolse krant, met het hele continent als zijn werkterrein. Op dit moment werkt hij aan een boek over niet-westerse beschavingen.

Reacties