EK 2000: daling inkomsten door actie voor eerlijke voetballen

29-05-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: onzeWereld/Jos Havermans

Een internationale actie tegen kinderarbeid in de Pakistaanse bedrijfjes die lederen ballen produceren heeft in een paar jaar tijd enorm effect gehad. De voetballen die bij het EK 2000 gebruikt worden, zijn gegarandeerd gemaakt zonder dat er kinderarbeid aan te pas is gekomen.

Maar naast dit snelle succes komen nu enkele hardnekkige schoonheidsfoutjes aan het licht: de kinderarbeid is aanzienlijk verminderd, maar daarmee ook het gezinsinkomen. De 'eerlijke', politiek correcte, ballen vergroten de armoede. In Pakistan wordt 73 procent van alle leren ballen op de wereld gemaakt.

In 1996 verschenen in korte tijd verschillende beschrijvingen in de internationale, vooral Amerikaanse, pers, van donkere, bedompte ateliers. Daar moesten kinderen, soms nog in de kleuterleeftijd, 80 uur per week met de hand de 32 leren lapjes waaruit een voetbal bestaat aan elkaar naaien.

Dit leidde tot grote druk van consumenten op sportmerken als Nike en Adidas om niet langer door kinderarbeid besmette voetballen te verkopen. Met als gevolg dat deze grote merken de bedrijfjes in Pakistan dwongen hun kindwerknemers buiten de deur te zetten.

In 1997 werden daarover in het 'Akkoord van Atlanta' afspraken gemaakt. Volgens de Kamer van Koophandel van Sialkot hebben 66 bedrijfjes, die 90 procent van de Pakistaanse export voor hun rekening nemen, inderdaad inmiddels elke vorm van kinderarbeid uitgebannen. Sialkot is de Pakistaanse stad waar de voetbalateliers geconcentreerd zijn.

Kinderarbeid tot bijna nul gereduceerd
Een mooi succes voor de campagnevoerders. De organisatie Save the Children constateert dat de kinderarbeid in de voetbalateliers 'tot bijna nul' is gereduceerd. Bovendien zijn in de regio Sialkot talloze kleine schooltjes opgericht waar zo’n zesduizend kinderen die voorheen ballen maakten leren lezen en schrijven.

Groot nadeel van de maatregelen is dat veel gezinnen het nu zonder het loon van diezelfde kinderen moeten stellen.

Daarnaast zagen ook veel vrouwen hun bijverdienste verdwijnen, omdat zij gewoon waren thuis voetballen in elkaar te stikken. Nu de productie van de ballen vanwege de vereiste controle op de arbeidsomstandigheden noodzakelijkerwijs in fabriekjes is geconcentreerd, komen vrouwen er zelden meer aan te pas. De traditionele Pakistaanse regels verbieden hen immers naar de fabriekjes te reizen.

Bovendien is door de gestegen kosten een deel van de productie van Pakistan naar China verschoven, waar ballen machinaal worden gestikt. Gemiddeld is het gezinsinkomen in de regio Sialkot door deze ontwikkelingen fors gedaald, mogelijk met 20 procent, zeggen organisaties als Save the Children en Fair Trade.

Volgens onder andere Fair Trade die bij de acties tegen kinderarbeid betrokken waren, is het daarom tijd voor aanvullende acties. 'Kinderarbeid uitbannen is mooi, maar als niet ook het loon omhoog gaat lost het nog niets op. We moeten aanvullende stappen zetten,' vindt Hester Stafleu, medewerkerster van Fair Trade, die onlangs de voetbalindustrie in Pakistan inspecteerde.

Fair Trade en andere organisaties bepleiten het instellen van een minimumloon en de vrijheid van werknemers zich te organiseren, zodat ze hoger loon kunnen eisen.

De FNV is samen met 145 andere organisaties, waaronder ontwikkelingsorganisaties als Hivos, COS, Novib en de trainersvakbond VVCS, onder de slogan 'Laat de leeuw niet in zijn hempje staan' een campagne rond het EK-voetbal gestart. Hierin wordt opgeroepen tot hoger loon en betere arbeidsvoorwaarden voor werknemers in alle ontwikkelingslanden waar sportartikelen worden geproduceerd.

De actie richt zich dus niet alleen op de voetbalsector, maar ook sportschoenen en -kleding. De actievoerders hopen door handhaving van internationaal geaccepteerde arbeidsvoorwaarden te bepleiten, de welstand van alle werknemers in de sector te verbeteren.

Reacties