Eens/Oneens: Het Internationaal Strafhof bevordert het vredesproces in Oeganda

21-12-2006 Bron: OneWorld

Intel(R) JPEG Library, version [2.0.14.46]  
Mirjam Blaak, gevolmachtigd minister voor Oeganda in Nederland:
'Berechting in Den Haag hoeft voor LRA-leiders niet eens zo slecht uit te pakken. Zij zijn immers bang dat een van hun slachtoffers of een nabestaande wraak zal willen nemen.'

Chris Dolan 80b


Chris Dolan, directeur van het Refugee Law Project in Uganda:
'Als het ICC ook regeringsvertegenwoordigers zou vervolgen die zich schuldig hebben gemaakt aan oorlogsmisdaden dan zou de weerstand van de bevolking tegen het ICC veel minder zijn.'


'Er zijn mensen die zeggen 'Eerst vrede en dan gerechtigheid'. Naar mijn idee is gerechtigheid een voorwaarde voor langdurige vrede. We zijn het verplicht aan de vele nabestaanden en slachtoffers van deze misdadigers dat zij worden berecht.

De arrestatiebevelen van het Internationaal Strafhof vervullen een positieve rol in het vredesproces. Het is heel simpel. Als de arrestatiebevelen er niet waren geweest dan zouden de LRA-leiders nu niet aan de onderhandelingstafel zitten. Zij hielden zich eerst schuil in het zuiden van Soedan, maar nu in Congo. Doordat er een internationaal arrestatiebevel ligt, kunnen ze ook buiten de Oegandese grenzen worden opgepakt.

Joseph Kony en de andere LRA-leiders snappen bovendien zelf ook wel dat ze rekenschap zullen moeten geven over de vreselijke misdaden die er de afgelopen 20 jaar door hen zijn begaan. Wat dat betreft hoeft berechting in Den Haag voor hen niet eens zo slecht uit te pakken. De LRA-leiders zijn immers bang dat een van hun slachtoffers of een nabestaande wraak zal willen nemen.

 

Als ik Kony of Vincent Otti zou zijn,  zou ik daar in elk geval voor vrezen. Ik kan me best voorstellen dat een gedeelte van de bevolking voor verzoening pleit door middel van oude rituelen en traditionele rechtspraak omwille van de vrede. Maar je kunt nooit garanderen dat er niet iemand tussen zit die toch besluit het recht in eigen hand te nemen.

 

Zelfs al zouden we willen dan nog kunnen we de arrestatiebevelen van het Internationaal Strafhof niet zomaar opzij schuiven. De Oegandese regering is partner van het Strafhof en heeft het verdrag van Rome ondertekend. Wij zijn uiteraard bereid om alle voorschriften en reglementen van het hof te volgen. Van berechting in Den Haag gaat ook een afschrikwekkende werking uit voor andere oorlogsmisdadigers.

 

Berechting in het verre Den Haag hoeft niet te betekenen dat er geen rekening met de bevolking van Noord-Oeganda wordt gehouden. De openbaar aanklager van het strafhof is geen partij in het vredesoverleg maar heeft al te kennen gegeven dat het strafhof het vredesoverleg ondersteunt en goedkeurt. Ook zullen de hoorzittingen van de rechtbank zoveel mogelijk op grote schermen in de getroffen gemeenschappen worden vertoond. Zo kunnen de slachtoffers zien dat er ook met moderne technieken gerechtigheid kan worden gedaan.

 

Het is niet goed als er een wig wordt gedreven tussen het Internationaal Strafhof en de Oegandese regering. We moeten ons geen illusies maken over de intenties van de LRA-leiders. Het zijn geen lieverdjes. Zij gebruiken deze tijd van vredesbesprekingen om andere plannen te smeden, bijvoorbeeld om aanvallen in het noordoosten van Congo uit te voeren.

 

De verwachtingen van de mensen in de vluchtelingenkampen zijn hooggespannen. Zij hopen op een langdurige vrede zodat zij hun bestaan weer op kunnen bouwen. Berechting van de belangrijkste daders bij het Internationaal Strafhof is daarvoor van groot belang. Wat er ook gaat gebeuren, bijvoorbeeld in een vredesakkoord, de LRA leiders moeten rekenschap afleggen voor de misdaden die ze hebben begaan.'


 

'De LRA-leiders zullen zich natuurlijk niet zomaar eventjes naar Den Haag laten afvoeren dus in die zin is het Internationaal Strafhof (ICC) een obstakel van het vredesproces. Maar dat is nog niet eens het grootste bezwaar tegen het gerechtshof. Het ICC en de Oegandese regering hebben de zaken totnogtoe helemaal verkeerd aangepakt.

 

Zo zijn er slechts arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen de vier belangrijkste LRA-leiders en worden er alleen maar vergrijpen behandeld die sinds 2000 zijn begaan. Het is nog onduidelijk wat er met de vele andere daders moet gebeuren. Die daders zitten in alle lagen van de bevolking. Als het ICC ook regeringsvertegenwoordigers zou vervolgen die zich schuldig hebben gemaakt aan oorlogsmisdaden dan zou de weerstand van de bevolking tegen het ICC veel minder zijn.

 

De samenleving is gepolariseerd geraakt door het debat over het ICC. Het wordt door de regering gebracht alsof je wanneer je het ICC steunt, je voor gerechtigheid bent. Als je voor vrede bent dan zou je een voorstander zijn van straffeloosheid. Zo simpel ligt het natuurlijk niet.

 

Vertegenwoordigers van de Acholi-bevolking in het noorden van Oeganda die oorlogsmoe zijn, pleiten ervoor om het Mato Oputritueel uit te voeren. Dat is een verzoeningsritueel waarbij bij de dader de slechte geesten worden uitgedreven en de familie van het slachtoffer compensatie krijgt. Als afsluiting van het ritueel drinken de dader en de nabestaanden van het slachtoffer een bittere drank.

 

Dit en andere traditionele verzoeningsrituelen zijn belangrijk. Daders en slachtoffers zullen toch met elkaar verder moeten. Toch kan dit ook niet de enige oplossing zijn. Het is een ritueel van de Acholi-bevolking dat bestemd is voor mensen uit dezelfde etnische groep. Andere groepen vallen dus buiten de boot.

 

Wij vinden het belangrijk dat er een nationaal waarheids- en verzoeningsproces op gang wordt gebracht. De Oegandese regering doet het nu voorkomen alsof deze burgeroorlog vooral een probleem is van het noorden van Oeganda. Maar het is een conflict waarbij het hele land is betrokken.

 

Zo'n nationaal waarheids- en verzoeningsproces zou naar Zuid-Afrikaans voorbeeld kunnen. Met dit verschil dat wij wel willen dat de belangrijkste daders worden berecht. Die berechting zou voor een nationale rechtbank moeten gebeuren. Het ICC is meer een internationaal iets. Iemand in een ander deel van de wereld oordeelt over iemand uit een ander land zonder dat ze precies de ins en outs kennen.

 

De arrestatiebevelen van het ICC zijn overigens nog best terug te draaien. De Oegandese regering heeft destijds de hulp van het Internationaal Strafhof ingeroepen omdat zij zelf niet de verantwoording voor de berechting op zich konden nemen. Als we ervoor zorgen dat er een nationale rechtbank zou komen die eventueel door het ICC wordt gemonitord dan denk ik dat een overeenkomst met het ICC en de VN-veiligheidsraad best mogelijk is.'


Refugee Law Project is een Oegandese organisatie die zich inzet voor vluchtelingen van de burgeroorlog in het noorden van Oeganda en onderzoek doet naar mogelijkheden voor vrede in dat gebied.


Actueel: Rebellenleider Kony wil in Uganda terechtstaan

Marianne Wilschut

Marianne Wilschut is een Nederlandse journalist. Ze schrijft onder andere...

Lees meer van deze auteur >

Reacties