Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Onlangs schreef Jessamine Slingerland op OneWorld dat ze besloten heeft niet langer volledig vegan te leven. De druk van de leefstijl werd haar te veel, net als het schuldgevoel wanneer ze iets níet duurzaams deed of toch dierlijke producten at. Daarom besloot ze dat het oké is om af en toe dierlijke producten te eten. Dat is op zich geen probleem: mensen mogen helemaal zelf kiezen of ze wel of geen dieren eten. Wel jammer is het als ‘ex-vegans’ de behoefte voelen om veganisme te diskwalificeren omdat het volhouden ze zelf niet helemaal lukt.

Ten eerste zou ik zelf, als veganist, willen benadrukken dat deze leefstijl geen dogma is waarbij je jezelf moet kastijden als je eens iets dierlijks eet. Shit happens. Onze samenleving is voor een groot deel ingericht op het gebruik van dieren, dus als je eens verleid wordt of niet oplet is dat jammer, maar begrijpelijk. Je hoeft dat echt niet direct publiekelijk op te biechten met hoop op vergiffenis. Volgende keer beter.

rawpixel-618743-unsplash4

De druk van vegan zijn maakte me ongelukkig

Een uitzondering maken in een veganistisch dieet kan zorgen voor een schuldgevoel.

Morele nullijn

Veganisme kun je zien als een morele nullijn. Ik ben zelf niet dol op deze woorden, omdat ze dogmatisch kunnen overkomen, maar het is wel een handige richtlijn.

Er zijn veel dingen die je kunt doen voor de wereld om je heen (niet vliegen, tweedehands kleding kopen, je eigen beker overal mee naartoe nemen). Maar het minste wat je kunt doen is níet iets eten dat van een dier komt. De schade is namelijk direct: het dier moet lijden of zelfs het leven geven voor wat jij consumeert. Ook voor zuivel en eieren gaan dieren dood: stiertjes en bokjes zijn bijproducten van de zuivelindustrie (moederdieren geven immers alleen melk als ze jongen baren).

Als je dierlijke producten koopt, zijn dieren daar per definitie voor uitgebuit

De stiertjes en bokjes hebben nauwelijks economische waarde (ze produceren geen melk) en worden daarom op jonge leeftijd gedood. Haantjes hebben ook geen economische waarde (ze leggen immers geen eieren) en worden nog op de dag dat ze uit het ei komen gedood. Melkkoeien en legkippen wacht de dood in het slachthuis nadat ze ‘op’ zijn. In de tussentijd leveren ze dag in dag uit topsport om zoveel melk en eieren te produceren als hun lichamen maximaal aankunnen.

De schade door niet-dierlijke producten is indirect: als je nieuwe kleding koopt is het niet vanzelfsprekend dat mensen hiervoor uitgebuit zijn. Nieuwe kleding kán ook op eerlijke en duurzame wijze geproduceerd worden. Als je dierlijke producten koopt, zijn dieren daar wel per definitie voor uitgebuit. Het is immers niet iets wat dieren maken; maar iets wat van of uit hun lichaam komt.

Dieren gebruiken is niet in het belang van dieren

Een veelgehoord argument is dat het gebruiken van dieren op zichzelf niet verkeerd is. Slingerland noemt een voorbeeld uit Mongolië waar een meisje liefdevol voor een kudde rendieren zorgt, maar wel gebruik maakt van hun melk, poep en vacht. Voor dat laatste moet je het rendier doden: de vacht van zo’n dier verkrijg je immers alleen door het te villen.

Maar Mongolië is een heel ander land dan Nederland. In Nederland kun je vrijwel alle dierlijke producten vervangen door plantaardige of synthetische producten. Over de situatie in Mongolië kan ik niet oordelen, maar het lijkt me evident dat dit voorbeeld geen argument vormt om hier in Nederland dierlijke producten te eten. Hier is het onnodig om dieren te gebruiken, dus waarom zouden we het dan doen?

Omdat het fijn is voor de dieren? Biodynamische, lokale zuivel klinkt leuk, maar kalfjes en bokjes zijn nog steeds een voor de veehouder overbodig restproduct van zuivel. En alle consumptiedieren worden op een gegeven moment minder productief of overbodig, en worden dan gedood. Lokaal, biologisch of regulier: dieren gebruiken is nooit in het belang van dieren zelf.

Dierlijke producten zijn verspillend

Slingerland noemt ook voedselverspilling als argument om toch maar dierlijke producten te consumeren. Het lijkt logisch: “Anders is het dier voor niks gestorven.” Maar guess what: het dier is sowieso voor niks gestorven, want het is niet nodig om dieren te eten. Door yoghurt met 35 procent korting te kopen, omdat die anders wordt weggegooid, hou je het aanbod in stand. Als de yoghurt vaak weggegooid zou worden, dan zou het voor de supermarkt een teken zijn om volgende keer minder yoghurt in te kopen, waardoor het voedselsysteem echt kan veranderen.

En die verandering is nodig. Niet alleen voor de dieren, maar ook voor de mens. Als je je druk maakt om voedselverspilling, is dat alleen maar een extra reden om vegan te worden. Dierlijke producten leveren namelijk slechts 18 procent van de calorieën die we binnenkrijgen, terwijl ze 83 procent van de mondiale landbouwgrond innemen. Hier gaat iets dus goed mis: een dier zet voedsel om in warmte, energie en poep. Wij hebben ooit bedacht dat vlees, melk en eieren goed voedsel zijn, maar in feite is het zeer inefficiënt; een verspillende productieketen waar in de EU 61 procent van al het graan aan op gaat. De door ons gefokte dieren moeten immers ook eten. Daarom is het eten van dierlijke producten om voedselverspilling tegen te gaan erg onlogisch.

Veganisme blijft een prachtig streven. Mensen die druk ervaren om zich volledig aan de leefstijl te wijden, kunnen daar best wat relaxter mee omgaan. Als het niet 100 procent lukt, is dat geen schande, maar óók geen reden om argumenten te zoeken waarom veganisme niet goed is.

foto: annemieke van der togt

‘Vegan zijn is soms een struggle’

In de 3DOC 'Boter, kaas, noch eieren' zie je de twijfels van vegan Milouska Meulens.

Veggie-Fair-I

‘Eindelijk kom ik andere vegans tegen’

Coming out tijdens Vrij Van Veggie Food Fair Het was een feestje van de vegans, de Vrij…

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
qepckMGQ_400x400-1

Armanda Govers

Armanda Govers (32) is milieujurist en oprichter van de stichting Even Geen Vlees.
Profielpagina