De vergeten oorlog van Nepal

25-03-2004
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

De afgelopen dagen was Nepal weer het toneel van een bloedig treffen. In het weekend lieten 500 mensen het leven en dinsdag kwamen nog eens 50 mensen om. Volgens de Nepalese pers - die in handen van de koning is - ging het om rebellen. Het alternatieve verhaal luidt dat ook onschuldige burgers slachtoffer zijn geworden.

nepal soldaten1

 

De internationale gemeenschap reageerde opvallend verontwaardigd. De secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, uitte zijn zorg over het toenemende geweld in Nepal. Hij bood tevens zijn hulp aan om de partijen te helpen een einde te maken aan het conflict. Ook de Verenigde Staten deden een duit in het zakje: de maoïstische rebellen moeten stoppen met vechten en de onderhandelingen hervatten.

Verbroken bestand

De onderhandelingen tussen rebellen en de staat werden gestaakt in oktober vorig jaar. Directe aanleiding was een incident waarbij het leger aanhangers van de maoïsten - inwoners van een bergdorp - uitschakelden. Volgens de rebellen ging het om onschuldige burgers. Waarschijnlijk zochten beide partijen een goed excuus om het bestand af te breken.

Sindsdien zijn de gewelddadigheden in sneltreinvaart toegenomen. De rebellen beperken zich niet langer tot het doden van regeringsfunctionarissen en het overvallen van banken om aan fondsen te komen. Steeds vaker worden ook onwillige burgers het slachtoffer. Ook het leger maakt vuile handen. Als mensen ervan verdacht worden banden te hebben met de rebellen, verdwijnen ze zonder een spoor achter te laten.

Ultralinkse idealisten

Wie denkt dat de maoïsten een groep guerrillastrijders is die 's nachts opereert en zich vervolgens terugtrekt in de jungle, heeft het mis. De rebellen hebben grote delen van Nepal in handen. Het ontoegankelijke westen van Nepal (2 miljoen mensen) geldt al jaren als maoïstisch bezet grondgebied.

w_map_nepal

De rebellen zijn ook niet zomaar een groep ultralinkse idealisten met het gezicht naar China. Natuurlijk hebben de maoïsten gedachten in die richting maar ze staan ook voor de democratisering van Nepal opdat alle partijen vrij zijn om deel te nemen aan de verkiezingen. Tot 1994 zat de Communistische Partij zelfs in de regering en werd de leider tot premier verkozen. Dit experiment liep slecht af en de maoïsten kozen in 1996 voor de gewapende strijd.

Populaire maoïsten

Onder de doodarme bevolking van Nepal zijn de maoïstische rebellen populair. De partij wil de macht van de hogere kasten en de grootgrondbezitters breken. Bovendien zijn de maoïsten tegen verdere samenwerking met India. Veel mensen zijn bang ingelijfd te worden door het grote buurland.

nepal cartoon

De belangrijkste oorzaak van de onvrede onder de bevolking is de discriminatie in Nepal. Veel Nepalezen zijn goed opgeleid en hebben een hoog ontwikkelingsniveau. Daarentegen is het onmogelijk om een goede baan of politieke invloed te krijgen. Zowel de economie, de wetenschap, als de politiek rust in de sterke handen van de elite. Alle belangrijke banen en functies worden binnen de familie gehouden.

Officiële taal

Het Nepalese volk bestaat uit vele verschillende volkeren die ook nog allemaal hun eigen taal spreken. Het merendeel is hindoeïstisch en een deel boeddhistisch. De machthebbers van Nepal zijn allemaal afkomstig uit een kleine groep hindoeïstische families. Als je de taal van deze families niet spreekt, kun je het verder wel vergeten.

Een belangrijk twistpunt is dan ook het gedwongen gebruik van de officiële taal in Nepal. Vooral voor de redelijk ontwikkelde bevolking van Kathmandu is het een reden om regelmatig de straat op te gaan. Zij mogen hun eigen talen - het Newari en Maithili - niet gebruiken op de werkvloer. Het Nepali is verplicht.

De provincialen van Nepal hebben al helemaal geen stem in het kapittel. Op het platteland (85 % van de bevolking) heerst nog een feodaal kastensysteem. De meeste Nepalezen werken een groot deel van de dag voor de grootgrondbezitters. Ze hebben een piepklein lapje grond om in hun levensonderhoud te voorzien.

Zij zijn het doelwit van de rebellen. De maoïsten (grote voorbeeld Lichtend Pad) hangen de opvatting van voorganger Mao Tse-toeng aan dat de revolutie op het platteland begint. Daaruit moet een massale volksbeweging opstaan die naar de steden overslaat. Het koningshuis wordt natuurlijk afgeschaft.

Koningshuis afschaffen

Het feit dat de rebellen het Nepalese koningshuis willen afschaffen, kan op steun rekenen van veel Nepalezen. De Nepalese koning ziet de oorlog met de rebellen dan ook als een persoonlijke vendetta. De koning is nog maar twee jaar aan het bewind maar sindsdien is een oplossing verder weg dan ooit.

De voormalige koning en koningin van Nepal waren terughoudend in hun acties tegen het rebellenleger. De maoïsten konden redelijk ongestraft dorpen inlijven in naam van de klassenstrijd als ze maar een beetje uit de buurt bleven van Kathmandu en de toeristische gebieden van Nepal.

In 2001 werd het koninklijke paar vermoord in een slachtpartij waarbij 10 leden van de koninklijke familie werden doodgeschoten. Dader was de dronken kroonprins. De volgende troonopvolger in lijn was Guenendra, de huidige koning. Hij aarzelde niet om geweld in te zetten tegen de rebellen. Een paar maanden geleden kondigde de koning de noodtoestand af, stuurde de regering naar huis en zette het leger in tegen de Maoïsten.

Koninklijke macht

Koning Guenendra heeft de klok in Nepal teruggezet. In 1990 maakte een grote massabeweging een einde aan het absolute koningsregime van Nepal. Er kwam een meerpartijenstelsel en de Communistische Partij Nepal behaalde 30 % van de stemmen in de eerste vrije verkiezingen. Tegenwoordig heerst de nieuwe koning weer alleen. De democratie is op non-actief gesteld.

De Nepalese journalistiek heeft de gevolgen aan den lijve ondervonden. Honderden journalisten zijn gearresteerd, verdwenen of uit hun huis gezet. Van een vrije pers is geen sprake meer. Ook het onderwijs ligt plat omdat maoïsten de schoolgebouwen gebruiken.

Het leger, dat voorheen enkel een versterking van de politiemacht was, regeert op het platteland van Nepal. Mensen verdwijnen, worden in elkaar geslagen en vrouwen worden verkracht. Ook de maoïsten maken zich aan dit soort activiteiten schuldig.

Platteland lijdt

Voor de bewoners van het platteland is het een onhoudbare situatie. Als de maoïsten naar hun dorp komen, worden ze zo onder druk gezet dat ze geen medewerking durven weigeren. Bewoners moeten bijvoorbeeld hun huis beschikbaar stellen voor een bijeenkomst.

Vervolgens staan ze te boek als collaborateur en maoïst bij het Nepalese leger en worden ze opgepakt, verhoord en gemarteld. Als ze geluk hebben en worden vrijgelaten, staan de maoïsten ze op te wachten. Het zijn immers verraders van de maoïstische zaak. Veel mensen slaan dan ook op de vlucht.

Kindsoldaten

Het nieuwste gruwelverhaal is de ontvoering van duizenden kinderen (12 tot 15 jaar) die door de rebellen worden ingezet in de gewapende strijd. Het verhaal gaat dat de maoïsten een groot leger willen vormen om de burgeroorlog een nieuwe impuls te geven.

nepal straat

Het leger wast zijn handen evenmin in onschuld. Volgens critici is het ongeloofwaardig dat het leger claimt rebellen te doden en dat hierbij geen burgerslachtoffers vallen. Ze beschuldigen het leger ervan dat de mensen niet sneuvelen tijdens een gewapend treffen maar dat ze gearresteerd en vervolgens geëxecuteerd worden.

Stakingen

De gewapende strijd van de rebellen is niet de enige uiting van onvrede over de gang van zaken in Nepal. Grote stakingen hebben de steden deze winter wekenlang stilgelegd. Het heeft de toch al kreupele economie een flinke knauw gegeven. Elke dag staking kost de industrie 6,4 miljoen dollar.

Ook het toerisme moet het ontgelden als gevolg van de stakingen en de burgeroorlog. Vroeger was Nepal het wandel- en klimwalhalla van de wereld maar tegenwoordig zoeken bergsporters elders hun toevlucht. Meer dan de helft van de normale bezoekers blijft weg.

Vakantie

Vooral bij de belangrijke trekkingroutes in de bergen draaien hele dorpseconomieën op de toeristen. De een heeft een herberg, de ander een restaurant en weer een ander sjouwt de flesjes cola voor de vermoeide toerist naar boven. Veel jonge mannen werken bovendien als gids of drager van rugzakken.

De burgeroorlog heeft hieraan een einde gemaakt. Veel mannen zijn werkloos en moeten oppassen dat de rebellen hen niet rekruteren. Ze trekken naar de steden of naar India, op zoek naar werk. De achtergelaten vrouwen en kinderen zijn een gemakkelijke prooi voor de rondtrekkende legers.

Wapenhandel

Het drama voltrekt zich in grote stilte. Internationaal gaan wel stemmen op om in elk geval de wapenhandel met het koninklijke regime van Nepal te staken. Tot nu toe gaan de meeste wapenleveranties - bijvoorbeeld van België en India- gewoon door.

Het gevaar is dat de internationale ontwikkelingshulp opdroogt. Organisaties die in de regio actief zijn voelen zich bedreigd door de maoïstische rebellen. Tegelijkertijd groeit de twijfel of het bedenkelijke regime van de nieuwe Nepalese koning wel met ontwikkelingsgeld gesteund moet worden.

Misschien dat de oproep van Kofi Annan de wereld en de pers ervan doordringt dat er iets aan de hand is in Nepal. Het probleem met Maoïsten en koningen is dat ze beiden ouderwets zijn. De schijnwerpers staan tegenwoordig op de Islam, Mao is uit.

 


Pro-maoïstische analyse plus link naar website maoïsten

Wetenschappelijke analyse maoïstische beweging Nepal

Amnesty International

Himalmag, blad over Zuid-Azië

Reacties