Cultuur ís ontwikkeling

01-07-2004
Door: Tekst: Peter Vlam


De ZIFF masterclass Writing Soap Operas van Femi Kayode (Nigeria) en Martin Mhando (Tanzania) wordt goed bezocht. In vijf dagen wordt door de deelnemers uit Tanzania, Zanzibar en Zambia gewerkt aan een storyboard van een nieuwe fictieve soap. De problemen rond erfenissen, overspel en ernstige ziekten blijken grenzeloos en vliegen over tafel. 'Iemand op die manier ten huwelijk vragen? Dat kan bij ons echt niet.'  

Het ZIFF is het grootste filmfestival van Oost Afrika en de zogenaamde Dhow regio - de landen van Zuid-Afrika tot India, gelegen aan de Indische Oceaan. Naast masterclasses en workshops over film, worden er gedurende tien dagen een honderdtal feature films, korte films, documentaires en animatiefilms getoond. Daarnaast is er aandacht voor literatuur, muziek en is er een vrouwen- en een kinderprogramma. Er zijn zelfs Denen overgekomen om de spelregels van DOGMA te verduidelijken.

Het Prins Claus Fonds is medefinancier van het ZIFF. De organisatie heeft niet lang geleden een driejarige samenwerkingsovereenkomst met het filmfestival ondertekend. Vivian Paulissen, beleidsmedewerker van het PCF op Zanzibar: 'Het ZIFF is een belangrijke netwerkpartner van het Prins Claus Fonds. Het is een organisatie met een uitgebreid netwerk in Oost-Afrika en daarbuiten. Het festival levert een essentiële bijdrage aan de versterking van Oost Afrikaanse cinema. ZIFF toont bovendien de kracht van multiculturaliteit. Zanzibar kent een grote diversiteit aan cultuur en dit festival benadrukt het vredig samenleven van deze culturen - in die zin heeft het een voorbeeldfunctie.'

Als water voor een vis

Cultuur is een veelgebruikt en ruim begrip. Cultuur is als water voor een vis, wordt wel gezegd. Cultuur is alles omringend. Muziek, film en kunst zijn producten van cultuur en geven een land een eigen karakter. Via film en documentaires zien mensen beelden van zichzelf, van de eigen cultuur. Film bouwt op die manier mee aan de ontwikkeling van een eigen identiteit. Bovendien: kunst inspireert. Versterking van de culturele sector in een land kan individuen stimuleren in hun persoonlijke ontwikkeling. Mensen worden geraakt door de uiting van gevoelens en groei van anderen. Eigen creativiteit ontstaat.

Paulissen: 'Cultuur ìs ontwikkeling. Je kunt cultuur alleen niet zien als een instrument tot ontwikkeling. De uitwerking van een culturele uiting, of dat nu een film is, een roman, of een schilderij, is moeilijk te meten. De contacten die wij opdoen tijdens de samenwerking met ZIFF zijn essentieel voor ons. Hun visie op kunst en cultuur is waardevol. Dat is ook wat wij aan deze samenwerking overhouden.'

'Een samenwerking tussen een culturele instelling en een financier moet helder en open zijn. Partij 1 wil dit, partij 2 wil dat, en samen moet er een gemeenschappelijk doel zijn, een hoger streven. Het Fonds denkt voorbij de hulpgedachte. Natuurlijk financieren wij, dat is het gegeven. Vervolgens ben je gelijkwaardig aan elkaar. Een samenwerking gaat uit van dialoog. Wij werken samen met onafhankelijke, vrije geesten. Alleen in zo'n omgeving kan kunst floreren.' Paulissen is allergisch voor begrippen als wereldmuziek of Afrikaanse kunst. 'We hebben het toch ook niet over Europese kunst? Het is onzorgvuldig. Als een briljante Afghaanse muzikant een uitnodiging krijgt om in Nederland te spelen, waarom niet in het Concertgebouw of Paradiso in plaats van een wereldmuziekfestival?' 

Terug naar het filmfestival. Met uitzicht op de Indische oceaan discussiëren verschillende filmmakers tijdens de masterclass Creative Documentary -gesponsord door het Jan Vrijman Fonds- over de toekomst van de Afrikaanse cinema. Regisseur Jacob Barua uit Kenia benadrukt het belang van het ontwikkelen van een eigen stijl. 'Kijk naar buiten en je ziet de schitterende boten op Zanzibar. Wij Oost-Afrikanen hebben een eigen vormtaal. We moeten ons onderscheiden, niet imiteren. We moeten onze eigen kracht duidelijk maken, uitgaan van onze eigen vorm.' Eric Kabera, regisseur van de hartverscheurende film Keepers of memory uit Rwanda is gefrustreerd. 'Natuurlijk is het goed om hier ieder jaar bij elkaar te komen en elkaar een hart onder de riem te steken. We werken allemaal onder zware omstandigheden. Maar er moet meer gebeuren. We moeten voorkomen dat het ZIFF een jaarlijkse praatclub wordt. Hoe versterken we de Oost Afrikaanse cinema, daar gaat het om.' Festivaldirecteur Imruh Bakari reageert later rustig op de onvrede onder de filmmakers: 'De structuren in Afrika om de Afrikaanse film te verbeteren veranderen maar langzaam. Maar ik ben erg optimistisch. We werken hard aan het versterken van ons netwerk. We staan open voor samenwerking met andere festivals. We lanceren tijdens dit filmfestival de East African Film Academy. Onze Awards hebben veel aanzien en de solidariteit onder de filmmakers is groot. Het belangrijkste doel van ons festival is om het werk van kunstenaars en talenten uit Oostelijk Afrika te laten zien. We willen hen de mogelijkheden bieden om samenwerking en kennisuitwisseling aan te gaan. Zo verbetert de Afrikaanse film. Je zult het zien.'   

Meer weten? Zie bijvoorbeeld ook www.krachtvancultuur.nl



Reacties