‘Boer kan eigen voedsel niet betalen’

26-04-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS

Er is een toenemende aanbod aan levensmiddelen in de wereld. Desondanks lijden nog steeds 800 miljoen mensen in de ontwikkelingslanden en 34 miljoen mensen in de geïndustrialiseerde wereld honger omdat ze niet genoeg geld hebben om voedsel te kopen.

Een groot deel van die hongerlijders werkt ironisch genoeg in de landbouw of in de voedingsnijverheid. Sommige boeren produceren zo weinig of worden door financiers en tussenhandelaars zo uitgebuit, dat ze nauwelijks winst maken.

Landarbeiders zijn er meestal nog slechter aan toe. En door de mondialisering zouden veel werknemers in de voedselverwerkende industrie het ook moeilijker hebben dan vroeger.

Het Internationaal Verbond van Vrije Vakbonden (IVVV) vragen op de vergadering van de Commissie Duurzame Ontwikkeling van de Verenigde Naties aandacht voor de productie, consumptie en distributie van voedsel op de wereld. Deze vergadering vindt de komende twee weken plaats in New York. Het IVVV is daar vertegenwoordigd door een coalitie van veertig vakbonden.

Alleen oog voor eigen productiviteit
Volgens een onderzoek van de vakbondscoalitie hebben de voedselgiganten de productie en consumptie van voedingsmiddelen ‘geïnternationaliseerd’. Zij zijn erin geslaagd nationale en lokale belangen ondergeschikt te maken aan hun eigen doelstellingen. Dat doen ze door een combinatie van slimme marketingtechnieken, prijsstrategieën en het selectief aanwenden van internationale regelgeving.


De voedselgiganten hebben alleen oog voor de productiviteit. Het armoedeprobleem blijven zij negeren, aldus één van de conclusies van het onderzoek 'Plough to Plate' ('Van ploeg tot bord'). De IVVV presenteert het onderzoek in New York.


Multinationals als het Zwitserse Nestle, het Brits-Nederlandse Unilever en Danone uit Frankrijk ‘kunnen door hun sterke marktpositie tot op grote hoogte consumptiepatronen dicteren en controleren daardoor ook de trends in de landbouwproductie.’


In Groot-Brittannië worden driekwart van alle voedingsmiddelen die in het land worden verkocht via vijf supermarktketens bij de klant gebracht. In de VS domineren niet meer dan tien ketens de distributie.

‘Dergelijke ketens hebben de macht een sterke vraag te creëren naar de producten die ze inslaan en andere, misschien veel gezondere levensmiddelen te doen vergeten. Ze leveren de consumenten ook vooral productinformatie die hunzelf goed uitkomt.’

Geen aandacht voor sociale en ecologische kosten
De vakbonden stellen dat de multinationals in de voedingsindustrie zich er bijna uitsluitend op hebben toegelegd de kosten te drukken en markten te veroveren. Ecologische en sociale kost van die aanpak nauwelijks aandacht kreeg. ‘De invoering van nieuwe technieken heeft ongetwijfeld de voedselproductie met grote sprongen doen stijgen, maar van de prijs die daarvoor moet worden betaald, geeft men zich niet ten volle rekenschap,’ schrijven de auteurs van het rapport.


De mechanisatie, de grootschalige toepassing van kunstmest, pesticiden en herbiciden en de biotechnologie stellen boeren in staat steeds meer uit hun akkers te halen. Toch nemen de honger en de werkloosheid op het platteland op veel plaatsen nog toe.


De achteruitgang van het milieu die in veel gevallen samengaat met de toepassing van nieuwe landbouwtechnieken, dreigt de problemen nog te verergeren. Ook nog onbekende gezondheidsproblemen die dreigen voor landbouwers die gedwongen worden met genetisch gemodificeerde plantensoorten te experimenteren, baren de vakbonden zorgen.


Maatregelen om bekende gevaren als het verkeerde gebruik van pesticiden tegen te gaan, blijken ook nog niet afdoend. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie sterven er jaarlijks wereldwijd 40.000 mensen aan pesticidenvergiftiging. De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) schat dat meer dan de helft van de 300.000 arbeidsongevallen met dodelijke afloop in de landbouwsector plaatsvinden.
De vakbonden pleiten voor een mondiaal voedselsysteem dat geen plaats meer laat voor ‘onaanvaardbare en onhoudbare’ productiemethoden in de landbouw. Investeringen in de landbouwsector en de voedingsnijverheid zouden in de toekomst ook rekening moeten houden met het armoedeprobleem en met de voedselveiligheid van de plaatselijke bevolking.

Reacties