’Als je Guantanamo-gevangenen opneemt, blazen ze heus je land niet op’

03-07-2006
Door: Sanne Rooseboom
Bron: OneWorld

De Brits-Amerikaanse jurist, die 36 gevangenen in het Amerikaanse gevangenenkamp bijstaat, voorspelde onlangs bij een bezoek aan Nederland al het einde van 'Gitmo'. Bush roept inmiddels ook dat hij tot sluiting wil overgaan, maar verbindt er geen deadline aan.

Bush moet op zoek naar andere oplossingen voor de gevangenen, van wie de meeste verdacht worden van terroristische activiteiten of sympathieën. Waarschijnlijk zullen gevangenen worden overgeplaatst naar andere Amerikaanse gevangenissen en naar gevangenissen in hun eigen land. In de viereneenhalf jaar dat het kamp wordt gebruikt, zijn inmiddels 310 mensen vrijgelaten of overgeplaatst naar het land van herkomst.

Er wordt echter ook gebouwd aan een nieuwe gevangenisvleugel op Guantanamo Bay. Het kan zijn dat de militaire commissies veranderingen ondergaan en dat de advocaten van de gevangenen opnieuw gaan procederen.


Status kwijt

Stafford Smith is niet gerust op de toekomst van zijn cliënten. '
Sommige van hen kunnen niet naar hun eigen land terug. Velen hadden de status van vluchteling, maar zijn die inmiddels kwijt geraakt.' Zoals Omar Deghayes, een Libiër die naar Engeland vluchtte nadat zijn vader in een Libische gevangenis was doodgemarteld wegens vakbondsactiviteiten. De VS willen Deghayes uitleveren aan Libië en Engeland doet weinig voor de gevangene.

'Amnesty zet zich al een tijdje in voor deze zaak, maar wat echt nodig is, is een veilig land voor Deghayes, zegt Stafford Smith. 'Ik zie hier een taak voor een land als Nederland. Als je oud-gevangenen van Guantanamo opneemt en hen de vluchtelingstatus verleent, zullen ze heus je land niet opblazen.'

 

Oejgoeren

Albanië heeft als enige land te wereld een groep ex-Guantanamo gevangenen opgenomen. Enkele Chinese Oejgoeren zaten jaren vast in Guantanamo Bay, terwijl al snel werd vastgesteld dat ze geen terroristen waren. Als moslimminderheid in China lopen ze gevaar wanneer ze naar dat land worden teruggestuurd.

Stafford Smith vindt dat de Europese landen zich wel gastvrijer mogen opstellen. 'Kritiek leveren op de Verenigde Staten is makkelijk. De meest populaire sport in Europa is niet voetbal, het is Amerika afkraken (...) Europese landen hebben een rol in het oplossen van deze problemen. Op dit moment schieten ze daarin tekort.'

Tomatenhandelaar van Al Qa'ida

Stafford Smith grossiert in bizarre verhalen over het verhoor van zijn cliënten. Zo vertegenwoordigt hij een man die ervan wordt verdacht een hoge generaal te zijn geweest voor Al Qa'ida in Afghanistan. Hij heeft dit zelf meerdere keren gezegd, maar, zo voegt Stafford Smith eraan toe: 'Hij denkt ook dat hij Jezus Christus is. Moet je nagaan, dat zegt een moslim. De man heeft namelijk een manisch-depressieve geestesziekte.'


Een andere cliënt, een destijds veertienjarige jongen uit Saudi-Arabië, was getuige van een bijzondere spraakverwarring tijdens zijn allereerste verhoor. 'De jongen werd verhoord met een vertaler naar het Arabisch. Maar deze vertaler sprak net een ander accent dan mijn cliënt. Het ging om zalat, wat 'geld' betekent in het accent van de vertaler en 'tomaat' in het Arabisch van mijn cliënt.' De jongen moest tot zijn grote verbazing aan de Amerikaanse ondervragers vertellen waar hij zijn tomaten kocht. De ondervragers noteerden nauwgezet alle groenteboeren als geldschieters voor Al Qa'ida, stelde Stafford Smith met verbazing vast.

 

Overigens denkt de advocaat niet dat zijn cliënten allemaal onschuldig zijn. 'Daar gaat het mij ook niet om. Ik begon met dit werk omdat ik vond dat iedereen, ook vermeende terroristen, een eerlijk proces verdient.'


Reacties