Akkoord over goedkope medicijnen Derde Wereld is ‘slecht nieuws’

28-08-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

De 146 WTO-leden moeten nog hun goedkeuring geven aan het akkoord. De WTO-landen, waaronder Nederland, bekrachtigen de overeenkomst naar verwachting de komende maand, als hun ministers van Handel bijeenkomen in de Mexicaanse badplaats Cancún.

Over de medicijnen is lang onderhandeld. In november 2001 lag er al een voorlopig akkoord, maar toen was nog niets geregeld voor ontwikkelingslanden die niet over een farmaceutische industrie beschikken. Volgens de woensdag uitgelekte ontwerptekst kunnen zij nu via licenties de import van goedkopere generieke medicijnen uit landen als India en Brazilië afdwingen.

Minister Brinkhorst van Economische Zaken noemde woensdag het medicijnakkoord essentieel om de Doha-ronde te laten slagen. De VS gaan nu niet in eenzaamheid naar Cancún, zo zei hij. Zijn staatssecretaris Van Gennip noemde vorige week goedkopere medicijnen ‘letterlijk van levensbelang’ voor ontwikkelingslanden.

’Zeer complex’

Minder enthousiast is Ellen ’t Hoen, die namens Artsen zonder Grenzen (MSF) de onderhandelingen op de voet volgt. In december 2002 lag er al een (‘omslachtige’) oplossing op tafel waarin voor de toekomst de productie en export van generische medicijnen min of meer veilig werd gesteld. ‘Maar de Verenigde Staten hebben zo lang dwarsgelegen dat de oplossing door allerlei vereisten en prodedures zeer complex is geworden,’ zegt ’t Hoen.

‘We maken ons echt zorgen maken of dit wel gaat werken. Door steeds meer beperkingen te eisen, lijken de VS aan te sturen op een dusdanig waterdicht systeem dat generische medicijnen nooit terechtkomen bij de patiënten in ontwikkelingslanden die ze zo hard nodig hebben,’ aldus de AzG-medewerker.

De vraag is of arme landen door de complexiteit van de opgeworpen vereisten en procedures het systeem überhaupt wel gaan gebruiken.

Veel deskundigen, waaronder ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) menen dat de oplossing voor het probleem vooral simpel moet zijn: zij willen de productie van generische medicijnen voor de export toelaten als uitzondering op het patentrecht.

Farmacieconcerns

De Verenigde Staten hebben de goedkope import lang tegengehouden, omdat Amerikaanse farmacieconcerns vreesden dat op grote schaal patenten zullen worden geschonden, ook op populaire medicijnen als Viagra en Prozac. Sinds 1995 beschermt de WTO patenten via de Trade-related Intellectual Property Rights (Trips), maar de licenties dreigen nu dit hardbevochten verdrag uit te hollen.

De Amerikanen zijn over de streep getrokken door de garantie dat patenten alleen terzijde worden geschoven voor medicijnen tegen dodelijke aandoeningen. Bovendien zijn er afspraken gemaakt om te voorkomen dat de goedkope medicijnen op de westerse markt terechtkomen.

Om de zorgen van de VS, en de farmacielobby, weg te nemen, beloven industrielanden en de rijkere ontwikkelingslanden om de WTO-concessies niet commercieel uit te buiten. Landen als Zuid-Korea, Mexico, China en Turkije geven aan dat ze alleen in noodgevallen gebruik zullen maken van de licenties. Ook moeten de WTO-lidstaten voorkomen dat de goedkope medicijnen via parallelimport op de westerse markt verschijnen.

Het akkoord kan de weg vrijmaken voor afspraken op andere thema’s waarover in Cancun wordt onderhandeld.

.

Zie ook: Achtergrond WTO in Cancun; wat staat er op het spel?
het ABC van de WTO
het ABC van de WTO
het ABC van de WTO

Reacties