Afghaanse vrouwen vrezen ook de nieuwe machthebbers

23-11-2001
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS

Tussen 1992 en 1996 waren aanrandingen en misbruik van vrouwen schering en inslag, zegt Jessica Neuwirth van de internationale vrouwenorganisatie Equality Now. Toen controleerden de grootste facties binnen de Noordelijke Alliantie het Afghaanse binnenland. Naar mensenrechten, laat staan vrouwenrechten, werd haast niet gekeken.

Iedereen verkettert de Taliban als vrouwenonderdrukkers, maar ‘eigenlijk was het de Noordelijke Alliantie die als eerste vrouwen beperkingen oplegde, zoals het verplicht dragen van een sluier,’ zegt Tahmeena Faryal van de Revolutionary Association of the Women of Afghanistan (Rawa).

Vele vrouwen werden gedwongen als bruidje te fungeren van commandanten of strijders van de Alliantie. Velen ontvluchtten dat lot door de hand aan zichzelf te slaan, weet Faryal.

In de jaren tachtig zag het leven van de gemiddelde Afghaanse vrouw er nog een stuk rooskleuriger uit. Volgens gegevens van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maakten vrouwen in 1980 zo'n 70 procent uit van het Afghaanse lerarencorps, vertegenwoordigden ze de helft van alle ambtenaren en tweevijfde van alle dokters. Zo'n 15 procent van het parlement was vrouw.

In 1992 was het feest uit. Mujaheddin-groepen onder Alliantiecommandanten generaal Abdul Rashid Dostum en de onlangs vermoorde Ahmad Shah Massoud verdreven de pro-Sovjetregering Najibullah. Daarop stichtten zij de Islamitische Staat Afghanistan.

Volgens een rapport uit 1995 van Amnesty International begonnen de belangrijkste facties binnen de nieuwe regering ‘vrouwen te verhinderen hun fundamentele rechten uit te oefenen, zoals het recht op vrije vergadering, vrijheid van meningsuiting en het recht op arbeid’. Dit zou ‘on-islamitisch’ zijn.

In 1994 vaardigde het Hooggerechtshof van de Islamitische Staat Afghanistan de ‘Ordonnantie over de Sluier’ uit. De burqa, de allesverhullende kleed, werd verplicht.

Maar dat alles mag de rol van de Taliban niet minimaliseren. Marcia Brewster, voorzitster van de Group on Equal Rights for Women bij de Verenigde Naties, zegt dat de situatie voor de vrouw onder de Noordelijke Alliantie weliswaar erg verslechterde, maar dat het pas ‘ondraaglijk’ werd nadat de Taliban in 1996 het roer overnamen.

Onder de koranstudenten ‘zijn vrouwen op een wijze onderdrukt die de mensheid nog niet gekend heeft,’ benadrukt Brewster.

Het voorbehoud dat de internationale gemeenschap maakt bij de Noordelijke Alliantie heeft vooral een politieke motivatie. Naar het mensenrechtenaspect wordt te weinig gekeken, menen de vrouwenorganisaties.

De enige manier om de vrouwenrechten af te dwingen in Afghanistan, is ‘het opzetten van een brede regering op een democratische basis,’ verklaart Faryal. Zij vindt dat daarbij een rol is weggelegd voor de VN.

Veel zal afhangen van het welslagen van de gesprekken over de vorming van een nieuwe regering, die maandag beginnen in Bonn. De Alliantie zit ook aan tafel, de Taliban zijn niet uitgenodigd.

Rawa, Revolutionary Association of the Women of Afghanistan

Reacties