Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

1: “Ik zat ooit ook eens zes weken in een rolstoel vanwege een gebroken enkel, dus ik weet precies hoe je je voelt.”
Ja, als je zes weken in een rolstoel hebt gezeten weet je een beetje hoe het zit met de toegankelijkheid in Nederland. Net als ouders met een kinderwagen ervaar je hoe weinig cafés en restaurants een toegankelijke ingang hebben en misschien heb je ook wel ontdekt dat je niet zomaar overal in de trein of de bus kunt stappen. Maar een gebroken been en zes weken in een rolstoel vergelijken met het hebben van een handicap slaat de plank behoorlijk mis. Na zes weken stap jij weer uit die rolstoel en ga je verder met je leven.

De sociale en economische situatie van gehandicapte mensen is overal in de wereld slecht: vrouwen met een beperking zijn de armste mensen ter wereld. Gehandicapte kinderen en vrouwen worden wereldwijd het vaakst mishandeld. In Nederland werkt slechts een op de drie mensen met een arbeidsbeperking. De andere twee zitten thuis. Het onderwijs is gesegregeerd: heb je een beperking, dan is het niet vanzelfsprekend dat je naar regulier onderwijs kan. Speciaal onderwijs biedt dan een uitkomst, maar hoger dan VMBO zul je het meestal niet schoppen, want er is nauwelijks speciaal onderwijs voor kinderen die HAVO of VWO willen doen. Misschien vind je ooit een baan, maar de kans op een carrière is klein als je gehandicapt bent. Het gaat kortom niet alleen om toegankelijkheid: de achterstelling van mensen met een beperking is een levenslang maatschappelijk probleem en zit helemaal ingebed in onze Nederlandse cultuur.

We moeten blijven benoemen dat mensen met een beperking in Nederland recht hebben op gelijke behandeling, want die krijgen we nog lang niet

2: “Zet je liever in voor gehandicapten in Afrika of Azië, daar kruipen ze over straat omdat ze niet eens een rolstoel hebben. En jij maakt je druk over een paar drempels. Geen land waar gehandicapten het zo goed hebben als in Nederland!”
Fijn dat je zo begaan bent met het lot van gehandicapten buiten Europa. (Overigens, Afrika en Azië zijn grote en complexe continenten, niet iedereen daar is arm en woont daar in een hutje.) Er zijn diverse organisaties die hele goede dingen doen op dit gebied en omdat jij dit zo belangrijk vindt kun je misschien doneren. Kijk bijvoorbeeld hier.

Wat je waarschijnlijk niet weet, is dat in diverse landen in Afrika en Azië veel disability rights activisten en organisaties actief zijn. Dit zijn sterke en zelfbewuste mensen en organisaties, waar jij en ik een boel van kunnen leren. Doen alsof men daar amechtig zit te wachten op mijn hulp is aanmatigend.

Zeker, gehandicapte mensen zijn overal de armste mensen, dus ook in landen buiten Europa. Maar het betekent niet dat gehandicapten in Nederland geen achterstand hebben ten opzichte van de rest van de inwoners. In Nederland kunnen we via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) hulpmiddelen krijgen en voor de basishulpmiddelen hoeven we geen eigen bijdrage te betalen. Maar het verkrijgen van de juiste hulpmiddelen is nog helemaal niet zo gemakkelijk. Voor mij, hoogopgeleid, verbaal sterk en met connecties binnen de gemeente, was het al een hele strijd. Laat staan als je de weg niet kent, de regels niet goed weet of verbaal niet al te sterk bent: dan is het beslist niet vanzelfsprekend dat je krijgt wat je nodig hebt. Het is dus van belang om te blijven benoemen dat mensen met een beperking in Nederland recht hebben op gelijke behandeling, want die krijgen we nog lang niet.

Wat betreft “Geen land waar gehandicapten het zo goed hebben als in Nederland”: dat is volkomen onjuist. We lopen erg achter ten opzichte van diverse andere landen. In ieder geval als het om toegankelijkheid, arbeid en (inclusief) onderwijs gaat. Heb je bijvoorbeeld weleens op de toegankelijkheid gelet als je op vakantie bent? Geloof me, het verschil is groot.

Een gehandicapte variant is geen foutje van de natuur, geen afwijking, noch een straf van god: het is een van de vele varianten waarin mensen bestaan

3. “Je kunt in dit land beter een lichamelijke handicap hebben dan een psychische kwetsbaarheid: iemand die depressief is moet maanden op een wachtlijst. Je kunt je toch niet voorstellen dat ze iemand met een gebroken been maanden laten wachten op een operatie!”
Oppression Olympics wordt dit genoemd. Een Nederlandse vertaling is er niet voor; wat bedoeld wordt is dat er een wedstrijdje gaande is wie er het ergst onderdrukt wordt. Maar waarom zou je in vredesnaam leed en onderdrukking willen vergelijken?

Bovendien gaat de vergelijking niet op. Een gebroken been zal wellicht snel gezet kunnen worden, maar ik ken veel mensen met complexe pijnklachten die rustig maanden moeten wachten voor ze bij de pijnpoli terecht kunnen. Ik ken genoeg mensen die twintig tot dertig jaar van hot naar her gestuurd werden omdat er geen arts was die de juiste diagnose wist te stellen, voor ze eindelijk goed gediagnosticeerd en behandeld werden.

Dan zijn er ook veel mensen die tijdens die zoektocht nutteloze adviezen kregen als: “Ga eens naar een psycholoog, want we kunnen niks vinden, dus moet het wel tussen de oren zitten.” Of: “Ga sporten, maak je spieren sterk, dat is belangrijk.” waarbij ze over al hun grenzen gedwongen werden te gaan, en daardoor juist achteruit gingen, wat dan nooit meer goed kwam.

En dan heb je nog de mensen met zeldzame aandoeningen die uitgelachen werden door artsen omdat het niet zo kon zijn dat zij die zeldzame aandoening hadden, bij wie uiteindelijk bleek dat ze die wél hadden. De opsomming is haast onuitputtelijk. Er zijn meer overeenkomsten dan verschillen in de wijze waarop we onderdrukt worden. Laten we elkaar niet tegen elkaar afzetten, maar elkaar steunen in de strijd tegen die onderdrukking.

4. “Dat ik in een rolstoel zit betekent niet meteen dat ik een verstandelijke handicap heb! Praat eens normaal tegen me.”
Als je een handicap hebt, heb je te maken met vooroordelen. Zo hoor ik vaak mensen in een rolstoel klagen dat ze worden aangezien voor iemand met een verstandelijke handicap. Dat levert doorgaans veel verontwaardiging op want je wil toch niet worden aangezien voor iemand die “zo” is? Blijkbaar vindt men het een belediging om verward te worden met iemand met een verstandelijke beperking en blijkbaar vindt men het wel normaal dat zij betuttelend worden toegesproken. Binnen de gemeenschap van gehandicapten heersen ook vooroordelen en wordt er neergekeken op anderen: met name op mensen met een verstandelijke beperking. We zijn zelf dus geen haar beter.

Mijn uitgangspunt is dat personen met een handicap deel uitmaken van de mensheid en menselijke diversiteit. Dat wil zeggen: mensen zijn er in veel varianten. Een gehandicapte variant is geen foutje van de natuur, geen afwijking, noch een straf van god: het is een van de vele varianten waarin mensen bestaan. We zijn allemaal gelijkwaardig. Iemand die tot de norm behoort (voor zover zoiets bestaat) is niet waardevoller dan ik en ik ben niet waardevoller dan iemand met een verstandelijke beperking.

Moet je het dan maar normaal vinden als iemand je betuttelt en op eenvoudige wijze met je praat? Nee, zeker niet. Maak gerust bespreekbaar dat jij het vervelend vindt dat je wordt onderschat op allerlei fronten, alleen omdat je in een rolstoel zit. Maar daarvoor hoef je mensen met een verstandelijke beperking niet onder de bus te gooien.

rawpixel-602145-unsplash-1

‘Gehandicapte’ is géén zelfstandig naamwoord

Onze taal zit vol met woorden die het vooroordeel dat we hebben over gehandicapte mensen.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
IMG_7370

Xandra Koster

Xandra Koster houdt zich professioneel bezig met de implementatie van het VN-verdrag handicap in Nederland. Ze is geïnteresseerd in …
Profielpagina

Advertentie

NRC Live – Banner Mobiliteit – OneWorld – 600×500 (002) 6 nov