Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Met twee dossiers in haar tas verlaat ze het pand. Nu is ze in bezit van papieren die inzicht geven in haar adoptieverleden. Dertiger Jyoti kwam in 1985 vanuit India naar Nederland. Een jaar geleden ging ze op bezoek bij een voormalig bestuurslid van de Stichting Bemiddeling Adopties (SBA). Een dossier ging over haar, het andere over Sarita. Jyoti’s adoptiefamilie zou eerst een ander meisje krijgen, maar Sarita overleed een dag na aankomt in Nederland. SBA moest snel voor een ander kindje zorgen.

Financiële bijdrage

In het dossier zit een brief die is gedateerd op 3 september 1985. De stichting laat weten dat ‘de tweede procedure zonder kosten’ zal verlopen. ‘Afspraak is afspraak’. Maar onderaan de brief vraagt SBA of het stel toch zou kunnen bijdragen, ‘aangezien de vereniging in de laatste jaren aanzienlijke tegenvallers heeft moeten incasseren, zoals bv. het meisje Nirmala dat terug moest – naar India’. Sommige kinderen werden opgespoord door de biologische ouders en opgeëist.

125 adoptiedossiers van de SBA lagen sinds 1989 op de zolder van een voormalig bestuurslid van de organisatie. In 2017 werd een medewerker van het ministerie van Justitie en Veiligheid erop geattendeerd, laat de persvoorlichter ons in een mail weten. Na overleg heeft het voormalig bestuurslid besloten de dossiers af te staan aan het ministerie zodat de geadopteerden die kunnen inzien. Het ministerie sloot een overeenkomt met FIOM die nu de inzage van de dossiers verleent.

'Onbekend'

Het vermoeden van illegale adoptie nam bij Jyoti toe toen ze haar dossier met dat van Sarita vergeleek. Ze waren bijna identiek. De meeste informatie: ‘onbekend’. “De zusters van the Holy Cross vulden gegevens in zonder feiten te checken of de biologische ouders op te sporen. De leeftijden, de geboortedata: alles uit de duim gezogen. Het was lopendebandwerk voor hen.”

De leeftijden, de geboortedata: alles uit de duim gezogen. Het was lopendebandwerk voor hen

Ze bleef van mei tot augustus 1985 in het kindertehuis van the Sisters of the Holy Cross. Daarna belandde ze in Delhi waar ze tot december zat. “Alle kinderen die waren geselecteerd voor buitenlandse adopties gingen daarnaartoe.” Connecties van de Stichting Buitenlandse Adopties (SBA) brachten hen naar de hoofdstad. Daarbij was ook Veerle De Clercq, de echtgenote van de Belgische ambassadeur in India, betrokken. Jyoti ging vervolgens met een medewerker van de Belgische ambassade meegereisd naar Schiphol.

Aansprakelijkheid

Ze weet nog altijd niet wie haar biologische ouders zijn. In principe heeft ze wel recht op die informatie, staat in het Internationaal Verdrag Inzake de rechten van het Kind. Ze overweegt een advocaat in de arm te nemen en de Nederlandse Staat aansprakelijk te stellen voor de misstanden rondom haar adoptie. Adoptie-expert Hilbrand Westra stelt tijdens een telefonisch gesprek dat het weinig zin heeft om een rechtszaak tegen de Staat aan te spannen. “Juridisch gezien zijn alle adopties die formeel in Nederland zijn afgehandeld legaal. Ook al blijken adoptiedossiers vervalst of onvolledig. Zodra de adoptie-uitspraak er ligt, kan je die niet zo maar terugroepen en de Staat daarvoor aanklagen.” Advocaat Lisa-Marie Komp van het Amsterdamse kantoor Prakken d’Oliveira nuanceert het: “Het is afhankelijk van de omstandigheden of het nut heeft de Staat aansprakelijk te stellen en of de illegaliteit van een adoptie bewezen kan worden. Het is bijvoorbeeld mogelijk een schadevergoeding te vorderen wegens onrechtmatig handelen. Deze zal per geval verschillend zijn. In sommige gevallen zouden daar ook kosten voor het zoeken naar biologische familie onder kunnen vallen.”

René Hoksbergen, emeritus hoogleraar adoptie, herhaalt al jaren dat de staat verantwoordelijkheid moet nemen voor het toelaten van adoptie onder dubieuze omstandigheden.

Minister Dekker van Rechtsbescherming liet in maart weten dat de mogelijke aansprakelijkheid van de Staat in verband met onrechtmatige adoptie wordt bestudeerd. Tegelijkertijd legt de minister “de primaire verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige afstandsprocedure en dossiervorming daaromtrent bij de zendende landen’.

Wat doen de adoptieverenigingen eigenlijk als ze een vermoeden hebben van onrechtmatige adoptie? Wereldkinderen laat in een mail weten dat ze sowieso enkel met landen werken die het Haags Adoptieverdrag hebben ondertekend. Westra benadrukt dat dit een probleem is. “Sommige landen ondertekenen het Verdrag om die reden – om niet gecontroleerd te worden. Het verdrag is een bilaterale overeenkomst. Het is gebaseerd op wederzijds vertrouwen. Maar misschien moeten we wel naar wantrouwen toe zoals ook dr. Paul Vlaardingerbroek eerder betoogde na onderzoek over de kwestie van interlandelijke adoptie”.

Het Haags Adoptieverdrag dat in 1993 door 66 landen werd ondertekend, beoogt dat buitenlandse adoptie alleen plaatsvindt als het kind daar het meeste baat bij heeft en als er geen pleeg- of adoptieouder in het geboorteland van het kind kan worden gevonden. Maar hoe ga je het na wat ‘best’ is voor het kind? Komp laat in een telefonische reactie weten dat over het algemeen de kernpunten van het belang van het kind algemeen geaccepteerd waren. Ze zijn ook vastgelegd in de verdragen die Nederland ondertekend heeft. ‘Bijvoorbeeld dat het kind in principe het best bij biologische ouders kan opgroeien, in de cultuur waar het werd geboren.’ Tenzij de ouders het kind afstaan.

Helemaal stoppen?

De Onafhankelijke Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) die de overheid adviseert, vindt dat we helemaal moeten stoppen met het adopteren uit het buitenland. “Het is de eerste keer dat een gerenommeerd instituut zo’n uitspraak doet”, benadrukt Westra. RSJ stelde in 2016 vast dat “hulp bieden in het land van herkomst een beter middel is om kinderen zonder gezin te beschermen dan interlandelijke adoptie”. Daar zijn vijf adoptieverenigingen het niet mee eens. “Organisaties die betrokken zijn bij de adoptie hebben geen echt belang in het onderzoeken van de omstandigheden waarin een kind geadopteerd wordt”, duidt Westra. “Dit zou weleens kunnen leiden tot een stop op interlandelijke adoptie en dat willen deze organisaties niet. Dat zou namelijk ook het einde van de adoptiebureaus betekenen. De misstanden komen daarom vaak pas aan het licht als de geadopteerden de fouten in hun dossiers ontdekken of het echte verhaal horen van hun familieleden.”

Zoektocht

Jyoti is van plan om terug naar India te gaan en het kindertehuis in Bettiah te bezoeken. “De kans dat ik erachter kom wie mijn Indiase familie is, acht ik klein”, appt ze. Ze heeft een DNA-test gedaan waardoor ze wel een neef heeft gevonden die eveneens in Nederland werd geadopteerd. Een andere geadopteerde met een gelijksoortig verhaal kwam ze ook op het spoor. “Als wij nog meer mensen vinden, dan zouden we misschien gezamenlijk een rechtszaak tegen de Nederlandse Staat kunnen aanspannen.”

 

* Jyoti houdt haar achternaam geheim vanwege van de rechtszaak die zij wil aanspannen tegen de Nederlandse Staat. Haar achternaam is bij de redactie bekend.

 

DSC01113

Illegale adoptie in Nederland

Hoe Jyoti van haar moeder werd gestolen en illegaal geadopteerd werd.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ula Idzikowska

Redacteur Movement

Ula is storyteller en blogger. Zij heeft literatuur en onderzoeksjournalistiek gestudeerd en schrijft graag over migratie en …
Profielpagina