Achtergrond: SARS verhult slepende conflicten binnen WHO

02-05-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Tussen 19 en 28 mei komen de 191 lidstaten van de WHO in Genève samen voor de jaarvergadering. De Zuid-Koreaanse arts Jong Wook Lee volgt dan officieel Gro Harlem Brundtland op als directeur-generaal van de organisatie. Voor de komende vijf jaar zal zijn agenda worden gedomineerd door de drie gezondheidsconflicten.

Reclameverbod op tabak

Het eerste conflict draait om het terugdringen van het roken. Een internationale conventie daarover werd, na jarenlange onderhandelingen, op 1 maart voltooid. Op de jaarvergadering moet de WHO de conventie officieel goedkeuren.

De tekst dwingt de lidstaten onder meer de reclame voor tabaksproducten binnen vijf jaar volledig stop te zetten. Maar door toedoen van de VS en Duitsland is er een clausule ingebouwd: landen waar een reclameverbod in strijd is met grondwettelijke bepalingen zijn slechts verplicht tot het inperken van de tabaksreclame. Dit achterpoortje stuitte op veel verzet, dat waarschijnlijk ook de discussies op de jaarvergadering zal kleuren.

Uiteindelijk moeten mensenlevens tegen de winst van grote tabaksbedrijven worden afgewogen. In de VS is de grootste sigarettenproducent ter wereld gevestigd, Philip Morris. Ook Duitsland is een belangrijke exporteur van rookwaren. Volgens de WHO sterven jaarlijks bijna vijf miljoen mensen aan ziekten die veroorzaakt worden door roken.

Goedkope geneesmiddelen

De uitkomst van het tweede conflict is nog helemaal open. De leden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) hebben in principe afgesproken arme landen toegang te geven tot goedkope kopieën van geneesmiddelen tegen ziekten als aids en tuberculose.

Maar de concretisering van die afspraak voor landen die zelf geen geneesmiddelen produceren is moeilijk: geneesmiddelenfabrikanten in de industrielanden willen vermijden dat hun patenten waardeloos worden doordat producenten van generische geneesmiddelen een te grote vrijheid krijgen.

Door een initiatief van de Europese Unie was de WTO in december 2002 dicht bij een compromis, maar de VS bleven dwarsliggen. Washington wil dat de lijst van ziekten waarvoor arme landen de patentregels mogen overtreden beperkt blijft en zweren bij een moeizame toelatingsprocedure.

Na de WHO-jaarvergadering in Genève buigen de G8, de acht grootste industrielanden, zich begin juni over het probleem op hun jaarvergadering in Frankrijk en in september krijgen alle WTO-leden weer een kans zich te mengen in het debat op de ministeriële WTO-top in het Mexicaanse Cancun.

Het voortduren van de discussies kost veel mensenlevens. Elk jaar sterven er ongeveer twee miljoen mensen aan aids, een groot deel daarvan sterft omdat ze geen dure aids-remmers kunnen betalen.

Overgewicht

Het derde conflict is nog heel recent. Op 23 april publiceerden de WHO en de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) een rapport dat het verband aantoonde tussen het misbruik van bepaalde levensmiddelen, een zittende levenswijze en chronische ziekten.

Er zouden miljoenen levens gered kunnen worden als het rijke deel van de wereldbevolking zich minder te buiten ging aan vet en suiker, luidt één van de conclusies van het rapport. In Noord-Amerika en Europa sterven elk jaar een half miljoen mensen aan de gevolgen van overgewicht.

De WHO wil de voedingsindustrie aanspreken om op lange termijn een oplossing uit te werken voor dergelijke problemen. Maar de Amerikaanse levensmiddelensector verzette zich direct. De grote Amerikaanse suikerproducenten noemden de aanbevelingen over de maximale dagelijkse suikerconsumptie onzinnig.

Reacties