Achtergrond: de VN en Afrika

26-05-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS/OneWorld

De mondiale aandacht is gericht op strategisch belangrijker geachte crisishaarden als Irak en Noord-Korea. Daar werd de voorbije jaren heel wat aan vredeshandhaving gedaan – maar dat was zonder, of maar met een geringe inbreng van de VN.

In Afrika daarentegen blijven VN-blauwhelmen het instrument bij uitstek om conflictpartijen uit elkaar te houden. Zo besliste vorige week de VN-Veiligheidsraad nog een vredesmissie van 26 waarnemers naar Ivoorkust te sturen ter ondersteuning van het (wankele) bestand. In het westen van dat land controleren op dit moment 750 Franse en West-Afrikaanse militairen een bufferzone tussen de strijdende partijen, een anarchistische regio die grenst aan buurland Liberia.

In Sierra Leone is al een VN-vredesmacht gestationeerd. En in Liberia probeert de internationale gemeenschap het geweld met sancties in te dammen. In Democratische Republiek Congo (DRC) lijkt er snel een internationale interventiemacht te komen.

Financiële krapte en witte vlekken

De VN hebben momenteel alleen in Sierra Leone, de DRC en tussen Ethiopië en Eritrea een serieuze vredesmacht opgesteld. In de Westelijke Sahara en Ivoorkust zijn kleine eenheden aan het werk. Belangrijke witte vlekken in Afrika voor wat betreft VN-vredeshandhaving zijn Sudan, Algerije en Somalië.

De VN hebben vooral veel leergeld betaald voor de mislukte vredesmissies in Angola, Rwanda en Somalië - er was plaatselijk niet genoeg wil tot vrede aanwezig, de interveniërende landen waren te licht bewapend en niet op een langdurige inzet voorbereid.

Vredeshandhaving wereldwijd kostten de VN de afgelopen 12 maanden meer dan 2,5 miljard dollar - een zware belasting voor de arme organisatie. In 1993 joegen de missies in voormalig Joegoslavië en Somalië de factuur op tot 3,6 miljard dollar. Alle lidstaten dragen bij in die kosten, maar hun achterstand was in februari opgelopen tot 2,1 miljard dollar.

Vooral de financiële beperkingen verklaren waarom er geen missies worden uitgestuurd naar alle brandhaarden en waarom de bestaande vredesmachten zo krap bemeten zijn. Dat is zeker het geval in Afrika.

Frankrijk en België speelden half mei met het idee van een 'permanente stabilisatiemacht voor Afrika’. Afrikaanse vredestroepen zouden dankzij Europese bijstand en ondersteuning snel ter plaatste kunnen worden ingezet.

Hieronder is de rol van de VN in vier landen in conflict uiteengezet.

Bunia (Congo), epicentrum van het geweld

In de stad Bunia, het epicentrum van het geweld in het noordoosten van Congo, zijn begin deze week Franse militaire waarnemers aangekomen om de komst van een gespierde internationale interventiemacht voor te bereiden. In Bunia zijn al 700 Uruguayaanse blauwhelmen gelegerd die deel uitmaken van de ruim 4.300 man sterke VN-missie voor Congo (Monuc). Die troepen bleken de voorbije weken echter niet bij machte tussenbeide te komen in de hevige gevechten tussen milities van Hema en Lendu, twee plaatselijke bevolkingsgroepen die de voorbije jaren door Rwanda en Uganda werden bewapend.

De VN willen dat Frankrijk de interventie leidt. Frankrijk heeft al 1.000 manschappen toegezegd, maar eist dat ook andere landen deelnemen en dat de operatie niet te lang duurt. Groot-Brittannië en andere landen van de Europese Unie overwegen troepen te leveren. En ook de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki probeert Afrikaanse deelnemers te ronselen.

Ituri: een tweede Rwanda?

De internationale gemeenschap lijkt wakker geschud door vergelijkingen tussen de situatie in Bunia en de aanloop naar de genocide in Rwanda. Daar werden in 1994 een half miljoen mensen vermoord terwijl de VN werkeloos toekeken.

De kansen op succes van een gespierde internationale interventie in de regio Ituri, waar Bunia de hoofdstad van is, zijn twijfelachtig. De rivaliteit tussen Hema en Lendu bestaat al eeuwen, maar de inzet is verhoogd doordat de strijd toenemend gaat om de bodemschatten in de streek. Beide kampen zijn meegesleurd in de Congolese burgeroorlog en hebben daardoor ook moderne wapens verworven. Di

United Nations peacekeeping - Questions and answers
UN Peacekeeping
UN Peacekeeping
UN Peacekeeping

Reacties