<I>Aanval op Afghanistan</i>: 'Succes Al Jazeera goed voor Arabische persvrijheid’

16-10-2001
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS

Toen Irak in 1990 Koeweit binneviel, duurde het dagen vooraleer de eerste kranten in Saudi-Arabië dat nieuws brachten, en de verslaggevers hadden nog een hele tijd ontwijkend over ‘spanningen’ in de regio. Maar nu vult het nieuws over de Amerikaanse aanvallen op Afghanistan sinds de eerste dag de voorpagina's van de Saudische kranten.

Misschien is die snelle reactie voor een deel te wijten aan het feit dat het deze keer niet om een conflict tussen Arabische landen gaat. Maar journalisten in de Golfregio stellen dat de belangrijkste verklaring te zoeken is in de nieuwe houding die de regimes in de Golfstaten hebben aangenomen tegenover de pers.

Verschillende nieuwe leiders in het Midden-Oosten lijken de persvrijheid meer genegen dan hun voorgangers.

De Saudische kroonprins Abdullah, de Saudische minister van Binnenlandse Zaken prins Nayef, de Dubaise kroonprins sjeik Mohammed Bin Rashid Al Maktoum die minister van Defensie is in de Verenigde Arabische Emiraten en zijn collega van het departement Informatie sjeik Abdullah Bin Sultan Al Nahyan hebben stuk voor stuk de naam 'mediavriendelijk' te zijn.

Zij zouden zich hoogspersoonlijk actief inzetten voor een betere doorstroming van overheidsinformatie. In Bahrein werkt de overheid intusen aan een wet over de persvrijheid en buigt een werkgroep zich over maatregelen om het keurslijf waarin de media altijd zaten vastgesnoerd, losser te maken.

‘We genieten een soort van vrijheid die we vroeger niet hadden,’ zegt Mohammed Al Tunisi, een redacteur van de Saudi-Arabische zakenkrant 'Al Eqtisadiah'. ‘We krijgen minder te maken met verboden - de overheid gaat er nu van uit dat we onze verantwoordelijkheid nemen en nieuwsfeiten verslaan in het belang van ons land.’

De voorbeelden liggen voor het rapen. Twee weken geleden stierven er twee mensen bij een bomaansslag in een supermarkt in de Saudische stad Khobar. Gelijkaardige aanslagen in dezelfde stad kregen vijf jaar geleden nauwelijks aandacht in de media, maar nu onstond er een kleine mediastorm rond de gebeurtenis. Opvallend was dat de veiligheidsdiensten veel informatie doorspeelden.

De Saudische kranten hebben het nu over thema's die vroeger absoluut taboe waren, zoals kindermishandeling, de werkloosheid of de slechte behandeling van huispersoneel of andere immigranten.

De Engelstalige krant 'Arab News' bracht onlangs het verhaal van drie Saudische jongeren die een Aziatische pompbediende hadden vermoord om zich na een tankbeurt zonder te betalen uit de voeten te maken. Enkele jaren geleden zou een artikel over een dergelijk feit nooit zijn afgedrukt.

‘Er heerst echt meer openheid nu,’ zegt Khaled Al Maeena, de hoofdredacteur van Arab News, ‘het is moeilijker geworden nog iets verborgen te houden. En ik voel me als journalist veel geruster.’

Volgens zijn collega Tunisi is het ook opvallend dat de journalisten in Saudi-Arabië niet langer wachten op een teken van de overheid om nieuwe thema's aan te pakken. Zowel Maeena als Tunisi zijn van mening dat veel journalisten in de Golfstaten zich nu met meer verantwoordelijkheidszin van hun taak kwijten. Misschien laten de regimes ook daarom meer kritiek toe.

Maar de belangrijkste oorzaak van de grotere openheid is de buitenlandse informatie die onstuitbaar het land binnenkomt via satelliet-televisie en het internet.

Met name de invloed van Al Jazeera, het CNN van het Midden-Oosten, is groot. De naar Arabische normen vrijgevochten zender uit Qatar heeft vaak veel kritiek over zich heen gekregen van Arabische leiders, maar nu blijkt dat de berichtgeving van Al Jazeera over Afghanistan een doorn in het oog van de VS is, kan de politieke steun voor de zender voorlopig niet op.

Reacties