'Zuid-Sudan nog geen vakantiebestemming'

Ondanks berichten in de media over grootschalig etnisch geweld is het in de jonge staat Zuid-Sudan betrekkelijk rustig. Dat vertelde voormalig kindsoldaat en WarChild-held Kon Kelei woensdag 29 februari tegen een gezelschap van Nederlandse parlementariërs.

Kon Kelei is een icoon geworden. Hij trad op in de film Wit Licht met Marco Borsato en was de hoofdpersoon van de documentaire Hinterland - over zijn terugkeer vanuit Nederland, waar hij tussen 2000 en 2010 woonde, naar Bor in Zuid-Sudan. Hij ging terug om de jonge staat – in juli 2011 onafhankelijk geworden – mee te helpen opbouwen en rechten te doceren aan de universiteit van Bor.

Deze week was hij voor een bliksembezoek in de Tweede Kamer, als tussenstop van Brussel naar Schiphol. “Zuid-Sudan is als een baby die net heeft leren lopen”, aldus Kon Kelei. “Dit valt wel eens om. Er zijn wat zaken die nog geregeld moeten worden, zoals de afbakening van de grens met het Noorden en de verdeling van de olie-inkomsten. Er zijn spanningen rond de grens en er zijn ook wel etnische twisten – die vaak door Khartoum geregisseerd zijn. Verder zijn veel van onze universiteiten nog niet geopend. Zuid-Sudan is nog geen vakantiebestemming. Maar de gewelddadigheden zijn incidenten, over het geheel genomen is het rustig.”

Dat neemt niet weg dat Zuid-Sudan nog steeds hulp nodig heeft, zo hield Kon Kelei de aanwezige Kamerleden (Voordewind van de ChristenUnie, Henk Jan Ormel en Kathleen Ferrier van het CDA, Ingrid de Caluwé van de VVD, en Arjan El Fassed van GroenLinks) voor. Met name bij de opbouw van een democratisch stelsel. “Het debat in het parlement van Zuid-Sudan stelt nog niet veel voor. In Nederland zijn volksvertegenwoordigers niet bang voor een minister of voor de minister-president. Dat moeten wij nog leren.” Een ander belangrijke opgave, waar Zuid-Sudan hulp bij nodig heeft, is de ontwapening en reintegratie van soldaten. “De jeugd moet stoppen met vechten, en aan het werk. Daarvoor zijn banen nodig, vooral in de private sector. Maar die moet nog helemaal opgebouwd worden.”

Kon Kelei verheelde niet dat hij het lastig heeft als universitair opgeleide remigrant. “Mijn kennis is nieuw voor de machthebbers in Zuid-Sudan, die bijna allemaal een militaire achtergrond hebben. Ze hebben moeite mijn adviezen te accepteren. Ik roep ze voortdurend op om gebruik te maken van de kennis van de Zuid-Sudanezen die uit de diaspora zijn teruggekeerd. Maar tegen u zeg ik: geef Zuid-Sudan niet op!”

Voormalig CDA-parlementarier Jan-Nico Scholten, voorzitter van de vereniging van Europese parlementariers voor Afrika Awepa, verzekerde dat het land hoog op de politieke agenda staat. “Wij zetten met onze programma’s vooral in op de rol van vrouwen. Zij kunnen helpen de spanningen in Zuid-Sudan te verzachten.”