Goudkoorts in Mongolië: straks met je rolex in je yurt?

Geld verdienen doe je tegenwoordig in Mongolië. De economie groeide vorig jaar met 20,8 procent, een enorme stijging. Investeerders staan in de rij om de olie, kolen, koper, goud en ijzererts uit de grond te boren. Toch is niet iedereen daar even blij mee.

Als je met de trein door de Gobi woestijn rijdt, zie je niet alleen meer kamelen voorbij trekken. Grote graafmachines en uitgestrekte mijnsteden tekenen het nieuwe beeld van de beroemde Aziatische woestijn.Momenteel wordt de grootste koper- en goudmijn ter wereld gegraven in Mongolië: de Oyu Tolgoi. De mijn belooft het bruto nationaal product van het desolate nomandenland met een derde te verhogen. Daarnaast schijnt de Tavan Tolgoi-mijn een voorraad te hebben van 6 miljard ton kool.

In de hoofdstad Ulaanbaatar is nog weinig te merken van de vermeende rijkdom. Los van bontmutsen en vleespannenkoeken is er niet veel keuze in de winkels. En geregeld zie je zwervers in het vuilnis graaien of een dutje doen in het riool. Maar toch is de Mongoolse mijnbouw twintig jaar na de ontmanteling van het communisme booming.

Investeerders en bedrijven vanuit de hele wereld staan in de rij om de olie, kolen, koper, goud en ijzererts uit de grond te boren. Zoals het Chileense bedrijf Rio Tinto of het Canadese Ivanhoe. Investment banker en regeringsadviseur Bold Bataar: “in de komende tien jaar gaan we een mijnindustrie opzetten die rivaliseert met Chili en Brazilië. Maar of we een tweede Chili gaan worden of een Nigeria, dat valt nog te bezien.“ Want het gevaar van corruptie ligt op de loer. President Tsakhiagiin Elbegdorj is zich bewust van de zwaktes van de jonge democratie: “Als we nog meer inkomen en winst gaan krijgen met een slecht bestuursbeleid dan denk ik dat Mongolië een probleem heeft.” Daarom neemt de regering maatregelen om de corruptie aan te pakken, zoals het instellen van een anti-corruptie commissie. Ook gaat 10 procent van de winst die de Tavan Tolgoi-mijn oplevert naar de bevolking in de vorm van aandelen.

En het traditionele bestaan van de nomaden met hun witte yurts? Dat zou volgens experts weleens radicaal kunnen veranderen. Onodelgerekh Ganzorig, directeur van de Mongol Environmental Conservation: “De helft van de bevolking die als nomade leeft wil niet dat de traditionele leefwijze wordt aangetast. Want de groeiende mijnindustrie zal milieuproblemen veroorzaken die het nomadenbestaan bedreigen. Ook vragen ze zich af of zij wel beter worden van de groeiende economie, of dat het geld gewoon in de zakken van de grote jongens verdwijnt.” De sociale ongelijkheid die de nieuwe rijkdom met zich mee zal brengen, is een reële bedreiging.