Duiken we achter de duinen of surfen we op de golven van de globalisering?

‘Het wordt tijd dat we beseffen dat we van elkaar afhankelijk zijn en elkaar nodig hebben om verder te komen. Winst daar, betekent ook winst hier.’ Scheidend NCDO-bestuursvoorzitter Jos van Gennip houdt een vlammend pleidooi voor mondiaal burgerschap.

Zaterdag 4 februari vierde de Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling (NCDO) haar veertigjarig jubileum op haar thuisbasis, het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam. De NCDO is een kennis- en adviescentrum voor burgerschap en internationale samenwerking. In het bijzijn van Koningin Beatrix en ongeveer 500 genodigden, greep de organisatie het jubileum aan om terug te blikken op veertig jaar ontwikkelingssamenwerking, maar vooral om vooruit te kijken.

Koerswijziging
“De huidige wereldorde en de publieke opinie in Nederland vragen van de sector en van de NCDO een koerswijziging”, betoogde Jos van Gennip, scheidend bestuursvoorzitter van de NCDO in zijn afscheidsrede. Van Gennip is acht jaar bestuursvoorzitter geweest van de organisatie. Van 1991 tot 2007 was hij namens het CDA lid van de Eerste Kamer. Hij wordt opgevolgd door Pieter van Geel, oud-fractievoorzitter van het CDA.

Ontwikkelingssamenwerking is geen eenrichtingsverkeer meer van Noord naar Zuid. Van Gennip wees het publiek op de veranderende wereldorde. “Zes van de tien snelst groeiende economieën zijn te vinden in Afrika, het Zuidelijk halfrond kenmerkt zich door een halvering van de armoede en is op weg naar een wezenlijke verbetering van de burgerlijke en politieke rechten. Het wordt tijd dat we van koers veranderen; van Noord-Zuidbenadering naar Zuid-Noord of Zuid-Zuidbenadering.”

Scepsis
Bovendien is de publieke opinie in Nederland over ontwikkelingssamenwerking veranderd, zo constateert Van Gennip. Ondanks het feit dat de afgelopen veertig jaar, mede dankzij ontwikkelingshulp, de armoede is afgenomen, heerst er scepsis over de resultaten van ontwikkelingsinspanningen. Volgens Van Gennip komt dit door de “globaliseringsvervreemding”. De Nederlandse burger voelt zich steeds meer vervreemd van het beleid van grote organisaties en van de politiek, maar zelfs van zijn eigen woonomgeving. Internationale samenwerking is dan helemaal een ver-van-zijn-bed-show.

De vertrekkend bestuursvoorzitter vraag zich af of het een omslag uit nood, krapte en bezuinigingen alleen is, of dat het inderdaad de duik achter de duinen is en de afsluiting tegen de boze buitenwereld? Wat de reden ook is, het is aan de NCDO om de burger weer warm te maken voor internationale samenwerking. Het wordt tijd dat we beseffen dat we van elkaar afhankelijk zijn en elkaar nodig hebben om verder te komen. Winst daar, betekent ook winst hier.

Blik naar buiten
Integraal moet de armoedeproblematiek aangepakt worden. Armoedebestrijding gekoppeld aan vrede, duurzaamheid, veiligheid, respect voor mensenrechten en mondiale regulering op het terrein van financiën en handel. In een tijd waarin de burger zich vooral druk maakt om de persoonlijke gevolgen van de crisis; zijn baan, salaris en pensioen, wordt van hem een blik naar buiten gevraagd. Van Gennip verwoordt de nieuwe missie van het NCDO als volgt: “Op deze drassigheid moeten we van baan veranderen, van Noord-Zuidbenadering naar het paradigma van interdependentie en een humaan globaliseringproces. Ga er maar aan staan, NCDO!”

Voor volledige afscheidsrede van Jos van Gennip