De lijdensweg van Clifford, die het verstand heeft van een 12-jarige en is achtergelaten door zijn ouders, begon toen hij in 2003 een doosje Pringles stal uit een winkel. Hij werd gearresteerd en verscheen voor de rechter. Die wist niet goed wat hij met de jongen aanmoest en stelde zijn zaak uit. Dat gebeurde een keer of vijf. Ondertussen zat Clifford vast in Dyambu, waar hij herhaaldelijk werd verkracht door oudere jongens.

Daarna oordeelde een andere rechter dat hij beter af zou zijn in een psychiatrisch ziekenhuis. Dus werd Clifford overgeplaatst naar Weskoppies Psychiatric Hospital in Pretoria. Weskoppies heeft geen faciliteiten voor minderjarigen, dus bracht de verstandelijk gehandicapte jongen zijn dagen door tussen de volwassenen.

In Weskoppies werd hij toevallig 'ontdekt' door twee mensenrechtenadvocaten. Volgens hen was Clifford hevig gedrogeerd. ,,Hij maakte een slaperige indruk, sprak onduidelijk en kwijlde uit zijn mond", beschreef advocaat Ann Skelton de toestand van de jongen.

Clifford zei zich erg te vervelen in Weskoppies. Iedere middag om vier uur werd hij opgesloten en er was geen tv.

Door interventie van de advocaten is Clifford nu teruggeplaatst naar Dyambu en binnenkort beslist een kinderrechter hoe het met hem verder moet.

Er zijn in Zuid-Afrika veel schrijnende gevallen als Clifford. Het probleem is dat er geen wetgeving of procedure is voor het mentaal observeren van jonge overtreders. Als een rechter observatie beveelt, is het de verantwoordelijkheid van de provincieregering. Maar geen van de psychiatrische ziekenhuizen in de provincie Gauteng heeft faciliteiten voor het observeren van minderjarigen, alleen voor volwassenen. Psychiaters moeten op basis van drie gesprekken van een uur besluiten of een kind mentaal gezond genoeg is om terecht te staan.

Als gevolg daarvan belanden jongeren in inrichtingen als Dyambu of tussen de volwassenen in Weskoppies of Sterkfontein (het andere psychiatrische ziekenhuis in Gauteng). Telkens weer, soms meer dan tien keer, wordt hun rechtszaak uitgesteld. Of de rechter verklaart ze gezond om er maar vanaf te zijn. Schrijnender is het als jongeren als Clifford simpelweg worden vergeten, en gedrogeerd wegkwijnen. Niemand die er iets om geeft.

De provincieregering ontwijkt ondertussen antwoorden en meldt alleen dat er 'aan deze kwestie gewerkt wordt'.

Ik had maandag in The Sowetan als eerste het verhaal van Clifford en de schrijnende situatie van jongeren als hem. Een dag later ontstond een lawine aan publiciteit die de provincieregering er hopelijk toe dwingt om dit probleem urgent op te lossen.